Het Groot Debat 09

Het Groot Debat 09 leverde vinnige debatten op, waarbij Kris Peeters de lijn van de CD&V-campagne leek door te trekken: niet te veel doen levert misschien wel het meeste op.
 

‘Kris was perfect’. Dat was het laatste wat Dirk Van Mechelen, kandidaat Vlaams minister-president van Open VLD, de kijker meegaf in het Groot Debat 09. Even viel de blauwe ‘Flandrien’ uit zijn rol als dé uitdager van Kris Peeters (CD&V), even werd hij herleid tot zijn rol van de afgelopen jaren: de ideale waterdrager voor een echte leider, een echte kopman.

Van Mechelen verdiende lof voor de moed die hij toonde om boven zichzelf uit te groeien in de anderhalf uur debattelevisie, die best verteerbaar bleek. Met acht kopstukken was het hoe dan ook niet mogelijk om één grote sessie af te werken, de zes rechtstreekse duels leverde een aantal hoogstandjes op.

 ‘We moeten ons durven profileren, in tijden van crisis moet je niet twijfelen. Als ik een bouwvergunning indien voor de Lange Wapper, dan doe ik dat om een project te realiseren’, wierp Van Mechelen Peeters voor de voeten in het laatste rechtstreeks debat.

Peeters moest even naar adem happen, en daar kwam een ongewoon combatieve Van Mechelen weer: ‘We moeten binnenkort 5.000 ambtenaren vervangen, durft u er 2.500 niet te vervangen. Durft u dat?’ ‘Lineaire besparingen zijn niet aan de orde. Trouwens onder die 5.000 zitten een heleboel ingenieurs, die niet vervangen kan ons nog veel meer kosten aan studiebureaus’, antwoordde Peeters gedecideerd.

Nooit kwam de CD&V-kopman echt op zijn kookpunt, maar evenmin kwam hij echt in de problemen. Hij sprak bij verre het meest ministerpresidentieel, tot en met een wat cynisch, misprijzend ondertoontje, toen hij verwees naar ‘pagina 85 van het boekje van Guy Verhofstadt (Open VLD), dat Dirk Van Mechelen ongetwijfeld van buiten kent.’

Van Mechelen zat bij momenten zichtbaar verkrampt in het debat, zijn voorhoofd parelde van het zweet. In zijn allereerste tussenkomst moest hij meteen teruggrijpen naar de grote goeroe: ‘Verhofstadt heeft destijds ook de lasten op ploegenarbeid verlaagd.’

Het meest knetterende mini-debatje brachten Filip Dewinter (Vlaams Belang) en Bart De Wever (N-VA). Dewinter ging in onversneden grofgebekte Vlaams Belang-stijl door over ‘het profitariaat van politici, zoals Jean-Luc Dehaene bij Dexia’ om in één beweging ‘de valse kiesbeloften van andere partijen, want onbetaalbaar’ op een hoopje te vegen. Dat hij minuten daarvoor door Frank Vandenbroucke de broek op de enkels was gezet vergat hij snel. Van de ‘Eenzijdige Onafhankelijkheidsverklaring, de E.O.V van Vlaams Belang’, had Vandenbroucke een ‘Extreem Onhaalbaar Verhaaltje’ gemaakt. Kinderlijk helder, maar Dewinter ging tegen De Wever onverstoorbaar door: ‘Ik praat een taal die de man in de straat verstaat, als ik het heb over onze pensioenen die verdwijnen in de pocket van Mohammed.’

De Wever ergerde zich zichtbaar aan zoveel simpliciteit en onderstreepte fijntjes dat het cordon sanitaire een mythe is: ‘U doet er werkelijk alles aan de deur op slot te houden.’

‘U ging met CD&V in zee, en haalde nul op tien’, sneerde Dewinter. ‘Zelfs als dat waar is staan we nog altijd quitte, u bent al 30 jaar bezig en staat nog altijd even ver: nergens’, vatte De Wever de carrière van zijn tegenstander samen, waarop hij het enige applaus van de avond kreeg.

Vandenbroucke had zoals gezegd niet veel zin om grote bespiegelingen te weiden aan Dewinters E.O.V. In hun onderling duel stelde hij doodleuk ‘dat de kiezer die gelooft in dat soort verhaaltjes maar op Vlaams Belang moet stemmen’. Dewinter wierp hem de ongemakkelijk quote van Louis Tobback voor de voeten: ‘De Vlaamse regering gedraagt zich als een viersterrenrestaurant, maar is eigenlijk een veredelde frituur.’ Vandenbroucke bekende meteen ‘veel liever in een frituur te gaan eten’.

Niet verwonderlijk was Geert Lambert (SLP) veel meer in staat om Vandenbroucke in de problemen te brengen. Terwijl die maar bleef onderstrepen ‘dat ze eigenlijk geen fundamentele meningsverschillen hadden’, sneerde Lambert: ‘U hebt in 2005 zelf een heel duidelijke open brief geschreven om aan de alarmbel te trekken. Er moesten fundamentele keuzes gemaakt worden. Wij willen die nu maken, u doet dat niet.’

Na wat gekibbel gaf Lambert het oplawaai: ‘De SP.A heeft de SLP niet nodig om de verkiezingen te verliezen.’ Een vechtertje, die magere versie van de voormalig rondborstige kartelpartner.

De VRT slaagde erin om zowat het enige genuanceerde standpunt van LDD eruit te pikken om Jean-Marie Dedecker voor de voeten te werpen: Opel-Antwerpen. Terwijl elk ander kopstuk zich uitsloof om ‘het uitzonderlijk performante productieapparaat en de nog uitzonderlijkere werknemers’ van Opel aan te prijzen, durfde Dedecker het aan om geen onvoorwaardelijke steun aan de noodlijdende automobielsector uit te spreken. ‘Ik wil weten of het iets uithaalt. Wallonië heeft ook jaren massa’s geld gepompt in het zwate gat van de metaalindustrie.’ Gelukkig noemde Dedecker ‘graaicultuur’ en ‘Jean-Luc Dehaene’ meteen daarna in één adem, of we zouden gaan twijfelen aan het predikaat van populist.

Mieke Vogels was grote verliezer van de avond. Als vakminister was ze jaren bezig met Welzijn waardoor haar discours in het debatje met Van Mechelen over de welzijnssector veel te technisch en tegelijk belegen wollig klonk. Van de keurig opgebouwde campagne rond de ‘groene economie’, waarvan Groen! al weken de mantra herhaald, kreeg Vogels amper iets gezegd. En de metafoor ‘dat kinderen zijn zoals de kanariepietjes die de mijnwerkers gebruiken om de mijn mee in af te dalen’, was wat Tobback al eens ‘dom en lom’ placht te noemen.  

De afterparty

Na afloop van het debat kunnen de lijsttrekkers in de bar van het Vlaams parlement nakaarten. Peeters en Vandenbroucke zoeken er elkaar onmiddellijk op. De socialist en christendemocraat steken niet onder stoelen of banken dat ze de voorbije jaren goed hebben samengewerkt. De sfeer is ontspannen. 'Je hebt toch gehoord dat ik je enkele keren uitdrukkelijk heb vermeld', stelt Peeters. 'Maar je moet toch opletten met opmerkingen dat we onderling inwisselbaar zijn.'

Ze zijn, net zoals bijna alle andere delnemers aan het debat, tevreden over de uitzending. 'Het is veel over inhoud gegaan', stelt Vandenbroucke. 'Dat is een goede zaak. En daarnaast ging het ook over de strategische opstelling van de partijen. Wat de kiezer volgens mij toch ook mag weten. Groen! staat blijkbaar te springen om in de regering te stappen en de SP.A te verangen als het even kan.'
Van Mechelen is tevreden over zijn prestatie en de manier waarop hij met Peeters in debat ging. 'Laat ik het zo zeggen', reageert Peeters. 'Ik heb op geen enkel moment het gevoel gehad dat Dirk mij in het nauw gebracht heeft.'

'Face-to-face debatten, zoals vanavond, blijven toch de beste formule', vindt Dewinter. 'Op die manier krijg je snedige discussies. Vanmorgen zat ik op ATV in een debat met 7 partijen. Dat is teveel en eindigt in oeverloos gewauwel.'

Maar een week voor de verkiezingen wegen politici alles op een apothekerweegschaaltje af. Mieke Vogels is ontevreden dat Siegfried Bracke haar, in tegenstelling tot de concurrentie, geen enkele keer om een reactie vroeg na een van de duels. Waarna haar woordvoerster vraagt waarom ze de mislukte strijd tegen de fiscale fraude nergens heeft vermeld. Geert Lambert vraagt zich dan weer af waarom de andere duels telkens 10 minuten duurden, terwijl zijn gesprek met Vandenbroucke na amper zes minuten werd afgebroken. 'Ik had ook liever tegen iemand anders gedebatteerd. Ik respecteer Vandenbroucke. Zijn probleem is gewoon dat hij niet door zijn partij wordt gevolgd.' De SLP-voorzitter moet nog lachen als hij aan het laatste antwoord van Vandenbroucke denkt. Op de vraag welke kleine partij hij verkoos, SLP of PVDA+, repliceerde de socialist: 'De SP.A is mijn favoriete kleine partij.

Geen enkel boegbeeld denkt met dit debat stemmen te hebben gewonnen. 'Dit is als Kerk en Leven', vindt Jean-Marie Dedecker (LDD). 'Je spreekt voor gelovigen, voor kijkers die politiek geïnteresseerd zijn en hun keuze al hebben gemaakt.' Bart De Wever (N-VA) beaamt. 'Net zoals voetbalsupporters die naar een match van hun ploeg gaan kijken. Het is niet omdat hun ploeg slecht speelt dat ze voor een anere ploeg zullen supporteren. Je kan eigenlijk alleen maar verliezen, als je bijvoorbeeld een uitschuiver maakt. Dan willen de supporters ook een andere coach of spits.'
 
Wouten Verschelden en Steven Samyn


 

In het spoor van Verhofstadt

Vhfst ‘Een persoonlijk relaas van een persoonlijke ontmoeting’ moest het worden, maar dat was buiten de oud-premier gerekend. Toch levert ‘In het spoor van Verhofstadt’ unieke beelden van een unieke periode uit de Belgische politiek.

‘De redder van België’, horen we koning Albert tegen Guy Verhofstadt (Open VLD) zeggen, voor de handcamera het bureau van de vorst uit moet.

Even later staat de moeder van Verhofstadt met tranen in de ogen op de afscheidsreceptie van haar zoon. ‘Allé moeder, ge gaat nu toch niet wenen? Ik ga gewoon met prepensioen’, grapt Verhofstadt onhandig. 

VRT-journaliste Sarah De Bisschop volgde gedurende acht maanden de oud-premier, van augustus 2007 tot maart 2008. Niet alleen de politieke situatie zelf – Verhofstadt komt na maanden van impasse terug op de bühne, maar ook haar aanpak – maanden embedded in de Wetstraat Zestien – leverden unieke beelden op.

De docureeks ‘Puur Persoonlijk’ kiest voor de menselijke aanpak, personages worden vol empatie benaderd. De Bisschop onderschat op dat vlak de kracht van haar eigen werk. Op het moment dat Verhofstadt eindelijk terug op het voorplan komt, spatten zijn revanche en zijn herwonnen politieke daadkracht van het scherm. ‘Geef me eens een spuitwater’, snauwt de veldheer zijn personeel toe, de rug opnieuw recht. Een wat naïeve voice-over werkt dan eerder storend dan ondersteunend, een euvel waar de documentaire meermaals mee kampt.

Nooit raakt De Bisschop echt af van het rolletje dat Verhofstadt graag speelt, alsof hij achteloos en onverschillig zijn taak vervult.

De Bisschop doorbreekt het pantser dan maar via Verhofstadts entourage. Kabinetschef Wouter Gabriëls uit zijn degout van het politieke spel, na maanden crisis. Moeder Verhofstadt brengt het revanchisme, als ze ongegeneerd afgeeft op ‘de tsjeven’. En als zoon Louis zijn ‘buis voor Latijn’ probeert achter te houden voor zijn vader, wordt de oude rebel in hem wakker. ‘Ikzelf heb ooit een slecht rapport een week onder de mat in de garage verstopt’, vertelt hij trots aan zijn personeel.

Het afscheid van secretaresse Magda Destrijcker – die hij na dertig jaar nog altijd ‘Madam’ noemt’ – is een prachtig moment. Verhofstadt verontschuldigt zich zowaar voor dertig jaar weinig gemanierd en onbehouwen gedrag.

Het blijft wat jammer dat De Bisschop ervoor koos van zichzelf een deel van het verhaal te maken. Het format voorspelde ‘een persoonlijk relaas van een persoonlijke ontmoeting’, maar discussies met Verhofstadt die geen prikker – een klein microfoontje – wil dragen, blijken weinig relevant. In haar honderden minuten beeldmateriaal moeten vast en zeker interessantere passages gezeten hebben, die het verhaal net iets meer diepgang hadden kunnen geven.

Wouter Verschelden

Puur Persoonlijk. Gezien op maandag 6 april om 22 uur 05 op Canvas


 

Panorama

Avb220209-5 ‘Waar is dit gefilmd? In Turkije of zo?’ Mijn kinderen kijken met grote ogen naar gevangenen die met drieën in één cel zitten waarbij de ene op een matras op de grond moet slapen terwijl de andere voor zijn ogen zijn behoefte op een emmer doet. Nee, dit is niet Turkije, maar de gevangenis van Vorst, België dus.

Journalist Dirk Leestmans is gaan filmen in de gevangenissen van Vorst en Antwerpen, waar de overbevolking het grootst is. In heel wat cellen zitten ze met 3 waar er plaats is voor één.

Maar dat is nog niet het meest schokkende, wel de onhygiënische omstandigheden waarin de gevangenen hun dagen moeten doorbrengen. Ze moeten hun afwas doen in dezelfde wasbak als waar ze zich in wassen. Een toilet is er niet, alleen een emmer. Die staat aan de enige kleine tafel in de cel. Er is niet eens een kamerscherm. ‘We hangen dan maar een deken over de tafel’, zegt de gedetineerde. Ze moeten de emmer zelf twee keer per dag gaan ledigen. De jongen in de reportage kan er nog mee lachen: ‘Ga maar wat achteruit voor de stank’, zegt hij tegen de reporter. Ik moet kokhalzen bij het zien van de beelden alleen al.

Bij de geïnterneerden is de situatie zo mogelijk nog erger. Ook daar met drie op een cel, één van hen raaskalt maar wat. ‘Een psychiater zou het hier niet uithouden’, zegt een van de drie.

In de Belgische gevangenissen is er plaats voor 8.500 mensen, maar vandaag zitten er 10.137 gevangenen, bijna zoveel als het record van begin december. De beelden en cijfers verbazen me niet. Tien, vijftien jaar geleden werden dergelijke beelden ook al uitgezonden. De VN maakt al jaren negatieve rapporten over onze gevangenissen. Met de regelmaat van de klok verschijnen er persberichten dat de cipiers staken omdat de overbevolking nu ‘echt’ onhoudbaar is.

Maar de minister van justitie belooft nu ‘echt’ beterschap. Hij wil 7 nieuwe gevangenissen bouwen, zodat er uiteindelijk plaats zal zijn voor 10.000 gevangenen. In de reportage wordt terecht de vraag gesteld of dat genoeg zal zijn, want heel wat gevangenisstraffen worden nu niet uitgevoerd. En ondanks dit oneerlijke systeem zijn er vandaag toch al meer dan 10.000 gevangenen. Maar goed, als die 7 nieuwe gevangenissen er zijn, dan is dat al een hele stap. Vraag is alleen: wanneer?

Want als de Panorama-uitzending iets miste, was het wel het antwoord op de volgende vraag: al 20 jaar is iedereen die iets met justitie te maken heeft het er over eens dat heel wat gevangenen in mensonwaardige omstandigheden hun straf moeten uitzitten. Omdat ze met te veel op één cel zitten en omdat de infrastructuur totaal verouderd is. En al 20 jaar wordt er nauwelijks iets aan gedaan. Hoe kan dat? Waarom gaat het niet vooruit? Een antwoord op die vraag had de verontwaardiging bij de kijker pas echt ten top gedreven.

Inge Ghijs

Panorama, Canvas, zondag 22 februari om 20.10 uur


 

Zoeken op deze blog






Vlaamse blogs