CRANFORD

Het vijfdelige drama Cranford begint traag en ouderwets. We zagen dametjes met kapjes, mensen die zich met paarden verplaatsen en niet wisten hoe ze een sinaasappel moeten opeten, en een dokter die zijn nieuwe assistent bezwoer dat er nooit iets gebeurt in Cranford.

Het was zaak even door te bijten, want Cranford gaat niet over grote gebeurtenissen, maar over subtiel verschuivende sociale patronen halverwege de negentiende eeuw. Die worden beschermd door voornamelijk ongehuwde vrouwen, de echte macht in dit Noord-Engelse plattelandsdorp.

Maar eenmaal de vooroordelen verzwonden waren, bloeide deze miniserie prachtig open. Je zag hoe zorgvuldig de veranderingen, die steeds sterker op de voorgrond zullen treden in het verdere verloop, zich in deze eerste aflevering installeerden.

De jonge dokter die aankomt brengt een nieuwe wereldbeeld binnen. De legerkapitein moet een 'taak' vervullen, maar pocht ondertussen met nieuwlichter Charles Dickens. De secretaris van de lokale gravin pleit voor onderwijs voor de lagere klassen.

Elizabeth Gaskell, naar wiens boeken deze serie gemaakt is, plaatst die veranderingen tegenover het 'decorum', het geheel aan sociale tradities, die deze gemeenschap in stand houdt. Het was lachen met de roddeltante (Ms. Pole) van dienst, maar de toon was verder vooral bedaard en erg ingehouden. De rust van Cranford is erg broos.

Dit is topkwaliteit van de BBC. Sterke acteurs, met vooral Eileen Atkins (als het centrale morele gezag Ms. Deborah) in een glansrol. Het soepel vertelritme, de overvloed aan details, het wijze scenario en de ervaren beeldtaal maakten van dit nostalgische, bitterzoete tv-drama een lust voor oog en geest.

Peter Vantyghem

Cranford is elke zaterdag te zien op Eén, rond 22 uur.  gezien op 29 november.

• Permalink