Amerikaanse overheid / Fed houdt belangrijkste wapen in bestrijding crisis achter de hand

Gepost op woensdag 19 maart 2008 om 16:50
door De Standaard Online
in Koen De Leus

De Amerikaanse centrale bank trekt (bijna) alle registers open om een meltdown van het financieel systeem te voorkomen. Initieel ging het naar beneden halen van de kortetermijnrente moeizaam. Sinds begin dit jaar lijkt de Fed er alles aan te doen om de opgelopen achterstand (ten opzichte van wat er in de markt verrekend zit) snel weg te werken. Het voorlopig orgelpunt is de nieuwe daling met 75 basispunten tot 2.25 procent van gisterenavond. De lagere rente moet leiden tot een lagere kost van kapitaal, een stimulering van het weelde-effect, stijgende activaprijzen en dus toenemende waarde als onderpand, een verruiming van geld beschikbaar voor bankleningen en een zwakkere dollar.

De voorbije dagen speelt de Amerikaanse centrale bank tevens ontlener in tijden van nood. De (gecoördineerde) liquiditeitsinjectie verzachten de liquiditeitscrisis. Via de Term Securities Lending Facility (TSLF) werd een nieuw type leningsfaciliteit opgericht via het welke 200 miljard dollar aan cash in de markt zal gepompt worden. Het aantal verplichte verkoop van hoogwaardige leningen met hypotheekleningen als onderpand (MBS) zou hierdoor moeten dalen, wat de liquiditeit bij de banken ten goede zal komen. Verder aanvaardt de Fed MBS (deze met de hoogste kredietrating) als onderpand. Daarmee wil ze een verdere verspreiding van de kredietcrisis richting de markt van kwaliteitspapier voorkomen.

In het weekend besliste de Amerikaanse centrale bank daarenboven zijn kredietverlening uit te breiden. Totnogtoe konden kregen alleen primary dealers, klassieke banken zoals Citibank en JP Morgan Chase, toegang tot rechtstreekse financiering. Nu kunnen ook beurshuizen zoals Goldman Sachs, Merrill Lynch en Morgan Stanley aankloppen bij de Fed. Tijdens het weekend werd ook een ‘oplossing’ gevonden voor Bear Stearns.

Zijn daarmee zijn alle problemen nog niet van de baan. Het beschikbare bedrag aan kredieten blijft dalen en de banken houden hun cash angstvallig voor zichzelf. Wie gaat er geld ontlenen aan zijn collega wetende dat het risico bestaat dat je het nooit meer terugziet? Slaagt de Fed er niet in via lagere rentevoeten, nieuwe leningsfaciliteiten en een waaier van andere mogelijkheden het vertrouwen te herstellen, dan rest er nog één belangrijke troef, namelijk het monetariseren van de slechte schulden. Door zelf – via één of ander op te richten overheidsvehikel – de slechte schulden in te kopen, pakt de Fed / overheid beide problemen in één klap aan. Krediet is opnieuw beschikbaar en het risico dat de onderliggende leningen niet terugbetaald worden, belandt in de schoot van het vehikel.

De ‘Savings & Loans’ Crisis – die aansleepte van 1986 tot 1995! – werd eveneens zo opgelost. Spaarbanken sprongen eind jaren ’70 al te enthousiast op de vertrekkende vastgoedtrein en overladen hun balansen met leningen. Het aantrekken van geld op korte termijn om langetermijn hypotheekleningen te verstrekken (een idee van de overheid die garant stond voor de spaarbanken), bleek al gauw het perfecte recept voor een ramp. De rente op korte termijn steeg waardoor de spaarbanken een hogere rente betaalden om fondsen aan te trekken dan dat ze rente ontvingen van de hypotheekleningen (met verplichte vaste rente).

De spaarbanken bloedden en dreigden het gehele financieel systeem onderuit te halen. De overheid richtte de Resolution Trust Corporation (RTC) op die de redding en/of liquidatie van spaarbanken moest financieren / begeleiden. De uiteindelijke kost van de crisis wordt vandaag geraamd op om en bij 160 miljard dollar waarvan 125 miljard dollar voor rekening van de Amerikaanse overheid, zijnde de Amerikaanse belastingbetaler. Tijdens de crisis daalde het aantal federaal verzekerde spaarbanken in de VS van 3,234 tot 1,645.

De te betalen rekening van de huidige crisis zal eveneens fors oplopen. Het zal echter nog lang alvorens effectief berekend kan worden hoeveel rommelobligaties effectief niet afgelost kunnen worden. Het overkopen van de ‘slechte schulden’ door het overheidvehikel creëert tevens, net als toen, een ‘moral hazard’ probleem. Waarom in de toekomst niet opnieuw grote risico nemen indien de kans groot is dat de overheid toch tussenbeide zal komen. De Fed is zich terdege bewust van dat gevaar. Slechts in uiterste nood zal het zijn toevlucht tot deze oplossing nemen. Maar beter dan een tweede ‘Grote Depressie’.