Stembureau 128 in Ozolcina iela, Riga

De stembusgang in Letland is gisteren begonnen. Om Europees te kunnen stemmen (voor een Belgische kandidaat) moest ik een ingewikkeld formulier invullen en aan de ambassade bezorgen. Vermits ik dit een aanfluiting van de mogelijkheden van de technologie vind - ik ben netjes ingeschreven in de Ambassade en heb ook een speciale identiteitskaart en een Belgisch paspoort - kwam het mij uiterst bevreemdend voor dat ik die informatie nogmaals moest invullen. Ik heb dat dan ook niet gedaan.
Ik was wel uitgenodigd om voor het stadsbestuur van Riga mijn stem uit te brengen, wat ik dan ook gedaan heb (daar moest ik geen ingewikkeld formulier invullen). Mijn echtgenote - juriste aan het Letse parlement en zeer begaan met de politiek van haar land - kon echter wel voor het Europees parlement stemmen.

Aan het stemritueel zijn dan ook verschillende discussies voorafgegaan. De situatie is hier dan ook zeer uitzonderlijk. De Russen - wrede bezetters die tienduizenden Letten hebben gedeporteerd naar Siberië - maken hier nog steeds een belangrijk deel van de bevolking uit en stoppen hun heimwee naar de oude Sovjetunie niet onder stoelen of banken. Die Russen vinden zich terug in de pro Russische Harmonie Partij en stemmen daar dus massaal op.

De Letten die, zoals ik het in een artikel ooit noemde, zich masturbeerden op hun pas gewonnen vrijheid, hebben naast een hypersnelle aanpassing aan de West- Europese levensstijl (met een joekel van kredietcrisis als gevolg), ook op het partijpolitieke vlak de graaicultuur ontdekt. Een versplintering in ontelbare Letse partijtjes is daarvan een pijnlijk gevolg. Vele partijen halen de kiesdrempel niet en de andere zullen allen even groot of even klein zijn. Maar een pak kleiner dan de pro Russische Harmoniepartij. Althans dat zijn de voorspellingen van de peilingen.

Dat zou tot de onvoorstelbare uitkomst kunnen leiden dat de Letten Russen afvaardigen naar het Europees parlement. Die Russen verdedigen daar niet de belangen van Letland, maar van moedertje Rusland zoals blijkt uit een analyse van de toespraken en tussenkomsten van een Europees parlementariër.

Mijn echtgenote loopt dan ook met een bezorgd gezicht rond. Beeld u in dat de belangen van Vlaanderen in het Europees parlement zouden moeten verdedigd worden door Maingain.


 

Waarom de Letten niet wakker liggen van de Europese verkiezingen?

De prijs van een huis in Letland is op 1 jaar gedaald met 36%. Daarmee zijn ze de treurige nummer 1 in de wereld voor Dubai en Signapore. De bouw van huizen is op 1 jaar gedaald met meer dan 40%.
Uit Zweden bereikt ons het nieuws dat de Letse Lat waarschijnlijk zal devalueren tegenover de Euro. 70% van de dure en lange leningen van de Letten, waarmee ze hun nieuwe huizen hebben gekocht, dienen in Euro terugbetaald te worden, terwijl hun loon in Lat blijft uitbetaald. Een loon dat daarenboven nog eens flink aan het verminderen is (onderwijzers bvb vanaf 1 september MIN 20%).

Vandaag bereikt ons ook het bericht dat de Europese Unie geen Plan B heeft voor Letland.
De Letten stellen zich dan ook hardop vragen wat hun Europese parlementsleden in Brussel hebben uitgespookt.

Voor de Europeaan die nog geen last heeft van de crisis, heeft het Letse drama zo zijn voordelen: de beste kleding is te koop aan minder dan een derde van de prijs. De Scandinaven kopen gebouwen en landbouwgronden voor een appel en een ei. Waar wacht u op?


 

De taalstrijd in Letland, een déjà-vu gevoel

De Russische bezetting heeft een sterke voetafdruk nagelaten op de Letse samenleving. Het aantal Russen is toegenomen van 10% in 1940 tot 34% in 1989. Het aantal Russisch sprekenden bedraagt nu meer dan een derde van de bevolking.

De Letten waren gedurende die Russische bezetting een “taalminderheid”  alhoewel ze eigenlijk de meerderheid qua bevolking waren. Dit kwam door een import van eentalige Russen die niet alleen wilden werken in een Russische taalomgeving maar die ook wilden “bediend” worden in het Russisch (in de winkel, de administratie), waardoor de Letten verplicht waren om Russisch te spreken. Het gevolg was dat de Letten tweetalig werden, terwijl de Russen eentalig Russisch bleven.

In 1989 werd door het Lets parlement, in de uitloop van de Russische bezetting, een taalwet geadopteerd waardoor het Lets de officiële landstaal werd. Eén van de bepalingen was dat de Russisch sprekenden werkzaam in de openbare sector tijdens een overgangsperiode van 3 jaar Lets moest leren. Deze wet werd gehandhaafd na de onafhankelijkheid in 1991.  Daarbij werd het concept van een tweetalige staat volledig verworpen.

In 1997 werd een aanpassing van de taalwet goedgekeurd waardoor het taalgebruik in de overheid werd uitgebreid naar de privé sector. Samen met de problematiek van het staatsburgerschap, was dit voor de Europese Commissie een voortdurende doorn in het oog.

De bedoeling van de Letse taalwetgeving is het Lets te bevestigen als enige landstaal. De Letten gaan ervan uit dat enige toegeving aan de Russen op korte termijn opnieuw zou leiden tot “verrussing”

Het verbaast dan ook niet dat 81 % van de Letten de kennis van het Engels belangrijk tegenover 60% die de kennis van het Russisch belangrijk vinden. Daartegenover staat dat 86 %van de Russen de kennis van het Lets belangrijk vinden.
Door de taalwetgeving leren meer jonge Russen de Letse taal dan Letten die het Russisch leren.

Dat zou de Letten echter wel eens zuur kunnen opbreken. Het probleem van de Letten: in Europa zit er geen kat op hen te wachten; ze zijn economisch niet interessant (ze hebben geen grondstoffen). Hun geografische positie kan echter belangrijk zijn: aan de Baltische zee, er zijn havens beschikbaar; op enkele honderden kilometers van Rusland, Moskou, Sint Petersburg, Wit Rusland, Oekraïne en verder.

Ze zouden dus een ideale schakel kunnen zijn tussen Europa en Rusland en Oost Europa.
Maar daar knijpt voor de Letten het schoentje: binnenkort spreken ze geen Russisch meer en de jonge Russen spreken zowel Lets als Russisch. Op die manier dreigen ze als taalmeerderheid een economische minderheid te gaan vormen.

Mijn goede raad aan de Letten: ze moeten dus eigenlijk doen wat ze helemaal niet willen doen
- vriendelijk zijn tegen de aartsvijand
- Russisch leren
- hun geografische en linguïstische positie uitspelen naar de rest van Europa.

Als ik het verhaal herlees, krijg ik een Vlaams déjà-vu gevoel. Zou het kunnen dat in een land met twee taalgemeenschappen taalevenwicht en taalvrede nieuwe woorden zijn, die nooit in het woordenboek zullen terecht komen?


 

Letland ligt niet wakker van de Europese verkiezingen

Na de (tijdelijke) ontsnapping van Letland aan de Russische bezetting, hebben de Letten, die al die bezetters moe waren, zich zo snel mogelijk aangesloten bij de Nato en de Europese Unie. Voor de Nato was Letland een speerpunt (of misschien een buffer) tegen de nog steeds vijand Rusland. Voor de Letten was de Nato een garantie voor hun prille onafhankelijkheid. Voor de Europese Unie was Letland niet meer dan een symbool van de uitbreiding naar het Oosten toe (tot de Oeral lees ik deze week). Voor de Letten was de Europese Unie een sponsor voor allerlei projecten en tegelijk een soort van statussymbool.
De schrik voor de Russen zit er nog steeds in, zeker met 30% Russen die zich niet integreren en nog steeds met de vlag van Rusland op de auto rondrijden en nog steeds in groten getale de "bevrijding" van Letland door het Sovjetleger vieren (zoals vorige zondag).
Tot hun eigen scha en schande hebben de Letten moeten vaststellen dat de Europese Unie voor hen niets heeft bijgebracht. Geen export en import die (door subsidies aan de landbouw bijvoorbeeld) er toe leidt dat bepaalde voedingsproducten goedkoper zijn de eigen productie.
De Letten hebben gedurende 15 jaar geconsumeerd als gekken met geld dat er niet was. De opeenvolgende regeringen hebben niets ondernomen om die consumptiedrift in te perken.
Nu ligt de economie stil. Riga telde 5 shopping centra als bvb Woluwe Shopping Center. Vorige maand is er een nieuw geopend, waarvan concept en bouw nog werden aangevangen tijdens de onbegrensde groei (tot 2007 was Letland de grootste groeier in Europa; de autoverkoop steeg bijvoorbeeld met 55% in 1 jaar tijd). Dat shopping center staat leeg op enkele winkels na. Bij de 20 kassa's van de hypermarkt zijn 3 kassa's open en staat er NOOIT een file.
Voor de Letten is Europa een ontgoocheling. Tijdens vragenuurtjes op TV wordt aan de Europarlementariërs gevraagd wat ze al die tijd in godsnaam hebben uitgevreten in Brussel. Voor Letland? Daar heb ik nog geen enkel conreet antwoord op gehoord.
Maar vandaag is er weer hoop gerezen in de harten van de Letten. De plannen voor hun enige trots "de Midzomernacht" zijn vandaag kenbaar gemaakt. De feesten zullen 4 dagen duren. De brug die ze op een maandag maken, wordt de zaterdag voordien gecompenseerd met werken op zaterdag.
De barbecues worden massaal aangekocht, de geur van worsten en Lets bier komt ons nu reeds toegewaaid. Als het Europese verkiezingen zijn, dan is het nog 14 keer slapen en dan is het Ligo. Meer betekenis hebben die Europese verkiezingen hier eigenlijk niet.


 

Crisis veroorzaakt baby boom op 30 juni in Letland

Wat in België tot stakingen en hevige protestmarsen aanleiding zou geven, heeft in Letland meer kindvriendelijke gevolgen. De regering heeft het aangedurfd om te raken aan de sociale zekerheid. Vandaag besliste de regering dat de moeders van kinderen geboren NA 30 juni aanzienlijk minder zwangerschapsuitkering zullen krijgen. In plaats van een jaar lang ongeveer 70% van het loon te ontvangen (om thuis voor de baby te zorgen) wordt dit teruggebracht naar 50%. Vandaar dat de ziekenhuizen alle vroedvrouwen opgetrommeld hebben om zich de dagen voor 30 juni klaar te houden om een storm van voortijdige geboortes te verwerken. Baby's die het aandurven om op 1 juli geboren te worden, kunnen zich troosten met de gedachte dat ze dan niet de enigen zullen zijn die hartstochtelijk de tranen de vrije loop zullen laten.


 

De slechtste leerling van de klas

Volgens cijfers van Eurostat (6 mei) is de omzet van de kleinhandel in Letland in maart gedaald met meer dan 27% tegenover vorig jaar. Daarmee zijn ze de laatste van de klas. België bijvoorbeeld heeft in dezelfde maand een stijging gekend van meer dan 2%. Er gaan elke dag jobs verloren (binnenkort 4.000 jobs in het onderwijs en 2.000 in de gezondheidssector). De Letten worden na jaren van ongebreidelde consumptiezucht met de neus op de lege portemonnee gedrukt. De Europese verkiezingen zijn de laatste van hun zorgen.

Willy Peersman


 

Zoeken op deze blog






Vlaamse blogs