Leve Europa!

Blijkbaar heb ik het op het moment supreme wat laten afweten met mijn blog.  Ik heb de voorbije drie dagen doorgebracht op een Peloponnesisch strand.  Televisie was er niet in onze logies (ik wist niet dat dat nog bestond?) en kranten worden op het Griekse platteland gewoonlijk slechts door een enkele winkel per dorp verkocht.  En die winkel heb ik niet gevonden, al heb ik niet al te hard gezocht.  Affiches waren er al evenmin,  of toch zeker niet in de vaak gefrequenteerde driehoek  appartement-strand-ijskraam.  Over de verkiezingen van vandaag heb ik dan ook niet veel nieuws.  In elk geval, in Griekenland mag er tot 7 uur gestemd worden, en daarna wordt alles geteld en worden alle stemformulieren per boot, ezel en marathonloper over zee en bergen  in verzegelde dozen naar de prefecturen gebracht.  Een uitslag wordt niet verwacht voor middernacht.


Vreemd vind ik wel de alsmaar groter wordende negativiteit, ook in deze blog, rond alles wat met Europa te maken heeft?  Het lijkt wel alsof je Europa moet verwensen om geloofwaardig te zijn?  Het kan ongetwijfeld beter, maar Europa heeft zoveel goeds gedaan, dat het mij onvoorstelbaar lijkt om plots Europa als de bron van alle kwaad te beschouwen.  Het vrij verkeer van goederen, diensten en personen, waardoor wij allemaal met onze diploma's en kwalificaties van het ene naar het andere land kunnen gaan om te gaan wonen, werken, een leven op te bouwen, dat is toch niet minder dan fantastisch?  Met behoud van sociale zekerheid, pensioenen en toegang tot de lokale gezondheidszorg.  Gelijke regels over de kwaliteit van produkten, grondstoffen, voedsel; verplichte garanties, bescherming van de consument; regels over de verwerking van  afval en het gebruik van giftige chemische produkten;  de controle op monopolies en de vrijwaring van eerlijke concurrentie, het zijn maar enkele voorbeelden, maar dat zijn toch allemaal prachtige verwezenlijkingen?


Misschien dat sommige landen er zonder Europa ook wel waren geraakt, maar voor landen als Griekenland, en vele andere, is de Europese Unie een ware zegen, een fel verlichte eenrichtingsstraat weg uit het moeras, uit de woestijn.  Een snelweg naar de moderniteit, met links en rechts enkel afgrond.  Het zou werkelijk zonde zijn om nu een afrit te nemen.  Misschien even tanken, en dan: nog sneller, nog meer rechtdoor, nog minder bochten; koplampen op, en niet achterom kijken.  Laten we hopen dat we met z'n allen bekwame chauffeurs kiezen. Weg met het ezelsspoor, volle bak vooruit! Leve Europa!



 

Comical Costas

Kent u Comical Ali nog?  Zijn echte naam is Mohammed Al-Sahaff en hij was Minister van Informatie van Saddam Hoessein tijdens de Amerikaanse invasie in Irak in 2003.  Hij werd een soort van cultfiguur door obstinent, met een glimlach en met wijdse gebaren, als een soort Frank Dingenen in een oud legerkostuum uit de VRT-kelders, te blijven verklaren dat de oorlog zo goed als gewonnen was voor de Irakezen; zelfs toen de granaatinslagen hoorbaar waren op de achtergond en de Amerikaanse tanks voor iedereen zichtbaar waren aan de oevers van de Tigris, bleef hij herhalen dat er 'geen Amerikaanse troepen waren in Irak' en dat de Amerikanen 'zich nu snel zouden overgeven'...

Ook premier Costas Karamanlis is een rondborstige, goedlachse man die spreekt met veel gebaren.  Hij is een goed spreker, zoals veel Griekse politici, die nogal wat beter uit de voeten kunnen met microfoons, massa's en speeches dan hun grijze, stotterende Belgische collega's.  Volgens Costas is Griekenland zowat een modelstaat: sociaalvoelend en solidair, goedkope en kwaliteitsvolle sociale voorzieningen, een uitgekiend milieu- en woonbeleid, eersteklasonderwijs, moderne infrastructuur, een centrum van technologische ontwikkeling.  Helaas volstaat het ook hier om maar even uit het raam te kijken om overspoeld te worden door de overweldigende massa problemen die al jarenlang onaangeroerd liggen te rotten: een verziekt gezondheidssysteem waar niet genoeg medicatie is voor iedereen, waar geen moderne methodes en toestellen bestaan, met slecht opgeleide dokters, waar je 'een envelopje' moet geven aan de dokter om toch maar een beetje als een zieke mens behandeld te worden, waar de Grieken bang zijn om zich te laten onderzoeken omdat ze weten dat een opname al een half overlijden is; een onderwijssysteem dat op zo'n laag niveau draait, dat vorig jaar zelfs de leerlingen staakten tegen hun eigen scholen omdat ze het niet meer konden aanzien; een ware overrompeling door immigranten waarvoor geen enkele opvang of beleid voorzien zijn; de verpaupering van hele bevolkingsgroepen en heelder regios; een massief, log, incompetent en arrogant ambtenarenblok beschermd door velerlei priviliges;  een onbekwaam, gewelddadig, racistisch  politieapparaat; nieuwe binnelandse terreur;  ontelbare corruptiezaken van een scrapuleuze onbeschaamdheid; vervuiling en verloedering van voedsel, lucht, water, grond en zowat  alles wat daar vatbaar voor is, en dan hebben we het nog niet eens over de economie, de oneerlijke fiscaliteit, de premiddeleeuwse gevangenissen, de teloorgang van de eilanden in de handen van de massatoerismeindustrie, enzovoorts...


Let wel: de Grieken zelf vinden het allemaal niet zo heel erg, ze hebben het nooit beter gehad dan het laatste decennium. Het is in feite altijd al zo geweest: wie iets anders wilde, die ging gewoon weg; Op de topuniversiteiten van de wereld lopen veel Grieken rond, maar die komen niet meer terug. Overal ter wereld vind je Grieken die hun geluk elders gingen zoeken, en vaak ook vonden.


Hopelijk verliezen de Grieken bij dit alles ook nu hun goede humeur niet... Voorlopig valt er wel nog heel wat te lachen met Comical Costas. Zondag zullen we zien of hij de lachers op zijn hand kreeg.

Gelukkig voor hem zijn dit geen echte verkiezingen, het is maar voor Europa, het is maar om te oefenen.




 

Aangedampt Glas

Grieken zijn macho's, en de Griekse politiek is niet anders.  Behalve bij de communisten is geen enkele partijvoorzitter een vrouw.  Ook vrouwelijke ministers zijn schaars.  Voor de Europese verkiezingen heeft enkel Nea Dimokratia een vrouw aan het hoofd van de lijst, en dat is vooral omdat geen enkele man het wilde doen (zie een eerdere blog). Van alle verkiezingen worden de Europese als de minst belangrijke beschouwd, en dus als het beste moment om vrouwen op de lijsten te zetten.  We vinden vrouwen op plaatsen, 2, 4, 6 en 7 bij de socialisten van PASOK, op plaatsen 1, 2 en 10 bij de regerende Nea Dimokratia, op plaatsen 5 en 8 bij de besnorde communisten en op plaatsen 1, 6 en 9 bij het rechts-religieuze LAOS.  Enkel bij de ietwat alternative linkse coalitie Syriza wordt het ritsprincipe toegepast en bekleden vrouwen de plaatsen 2, 4, 6, 8 en 10. 

In Europa maken vrouwen 52% uit van de gehele bevolking, maar slechts 31% van de Europarlementsleden.  In de nationale parlementen is dat gemiddeld een schamele 24%. 

Maar het is natuurlijk niet enkel een politiek fenomeen.  Vrouwen bekleden in Griekenland zelden toonaangevende maatschappelijke functies.  Vaak is hun sociale status een afgeleide van die van hun man.  Het befaamde 'glazen plafond', de onzichtbare barriere waardoor vrouwen vaak niet tot boven kunnen klimmen omdat ze telkens tegen dat glazen plafond aanbotsen, vertoont in Griekenland geen barsten.  Integendeel, het wordt zorgvuldig in stand gehouden en opgepoetst telkens het aangedampt is door de adem en het zweet van de vrouwen die er  trachten door te breken.  Op mijn bedrijf, en dat is dan nog een Amerikaanse multinational met een gelijke-kansenbeleid, is slechts 1 lid van het achtkoppig managementcomite een vrouw.  De meeste vrouwen op mijn werk zijn jonge meisjes zonder gezin.  Zodra ze een gezin hebben, verdwijnen ze na verloop van tijd.

De Europese Unie, zoals bekend een onverbeterlijke regelneef, heeft zich al heel vroeg met die problematiek beziggehouden.  Al in het oorspronkelijke EG-Verdrag stond een bepaling die mannen en vrouwen gelijk loon voor gelijk werk garandeerde. Dat was toen, in de jaren '50, bepaald revolutionair.  Het Europees Hof van Justitie heeft in verscheidene rechtszaken die bepaling dan een heel ruime interpretatie gegeven, onder meer in de beroemde Belgische zaken van de Sabena stewardess Gabrielle Defrenne, die in rechtszaken tegen Sabena en de Belgische Staat gedurende heel het decennium van de jaren '70 gelijke rechten  met mannelijke stewards opeiste.  Nu heeft de Europese Unie een hele resem wetten die vrouwen gelijke rechten moeten garanderen en de mannen moeten leren hun handen thuis te houden en hun mond te houden.  Zo halen miljoenen Europese vrouwen direct rechten uit het EU-Verdrag, en dat is toch heel wat...?

Maar in Griekenland is het glazen plafond zeker een realiteit, misschien is het zelfs gewoon een zichtbaar plafond van gewapend beton.  Zelfs bij jonge mensen blijft het ideaal veelal dat de man gaat werken, en de vrouw de kinderen opvoedt, het eten maakt en het huishouden bestiert.  Vaak hoor ik mannen stoefen dat hun hun vrouwen 'niet moeten gaan werken', omdat ze zelf genoeg verdienen.  Vrouwen die gaan werken is voor mannen die hun gezin niet zelf kunnen onderhouden.  Of er wordt mij door andere mannen enigszins monkelend gevraagd 'of ik mij met de kinderen bezighoud'.  Kinderen zijn een exclusive vrouwenaangelegenheid.  Zo bijvoorbeeld wanneer vrouwen op mijn bedrijf ook eens op zakenreis gaan, dan sturen ze hun moeder om voor de kinderen en hun man te zorgen, want er wordt verondersteld dat die man noch voor de kinderen, noch voor zichzelf kan zorgen.  Zo ook heb ik al lang afgeleerd te 'bekennen' dat ik iets gekookt heb als er vrienden komen eten.  Zodra de bel klinkt, gaat mijn vrouw achter het fornuis staan en fluister ik haar nog snel toe wat er zoal in de potten zit.  Anders word ik niet als vol aanzien door de andere mannen, EN door de andere vrouwen, of ze zouden er zelfs niet van durven proeven... en het is zo al moeilijk genoeg als buitenlander om hier wat te integreren.


Wie dat plafond steeds maar opnieuw betonneert en plamuurt, daar ben ik niet helemaal zeker van; vaak heb ik de indruk dat Griekse vrouwen graag zelf die situatie in stand houden, en misschien hebben ze zelfs geen ongelijk, maar hier begeef ik mij op ijs dat wellicht te glad is voor mij en deze blog.  In elk geval blijkt uit een recente enquete van het Europees Parlement dat de Griekse vrouwen zich in de kopgroep bevinden bij de vraag of ze zich gediscrimineerd weten, op het werk, maar ook thuis.  Misschien is er wel nood aan een Griekse Gabrielle Defrenne?

Nu het toch over aangedampt glas gaat, nog even een 'Welcome-to-Greece- moment: op 1 juli zou ook in Griekenland het rookverbod in bars en restaurants van start moeten gaan.  Het spreekt natuurlijk voor zich dat de Grieken, die smoren als Turken, al velerlei uitzonderingen hebben uitgevonden.  De nieuwste betreft de zogenaamde 'bouzoukis', grote nachtclubs waar Griekse zangers en zangeressen het beste van zichzelf geven en het publiek tot in de vroege uurtjes nagemaakte whisky drinkt ("bommen"), op de tafels danst en met bloemblaadjes gooit, een populaire manier van uitgaan die u beslist eens moet proberen als u eens in Griekenland bent.  Nu is beslist dat de bouzoukis ook een rokersafdeling mogen hebben, en dat die gescheiden mag worden van de niet-rokers door een glazen wand: de rokers ervoor, de niet-rokers erachter!  En de wand moet niet hoog zijn, want anders gaat het geluid verloren...  Hopa Hopa! Aangedampt glas, op het plafond, en op de muren, krasvrij!


 

Pinokkio (en de boze wolf) (en de boze heks)

Mijn dochtertje van drie jaar kwam vandaag thuis van de kleuterschool met een levensgrote kartonnen Pinokkio: blijkbaar is het dus tijd om het over politiek te hebben.  In principe moet het hier toch over de Europese verkiezingen gaan.  Zelf mag ik niet stemmen (vergeten tijdig in te schrijven), maar er is geen ontsnappen meer aan de affiches, meetings, slogans en televisiespots.  Alle partijen proberen het complexe thema 'Europa' te vermijden en stemmen te ronselen met binnenlandse aangelegenheden.  Merkwaardig genoeg zelfs de regerende Nea Dimokratia, die er mijns inziens nochtans goed aan zou doen de aandacht af te leiden van het binnenlandse debacle...  hier komen de acteurs:

PASOK (socialisten): "We Stemmen voor Europa, We Beslissen voor Griekenland".  Dresscode: ambtenaar.  Achtergrond: Acropolis.  Voorgrond (studio-opname weinig subtiel gemonteerd tegen de achtergrond): Georgos Papandreou die iets van de autocue afleest.  Helaas wordt de aandacht afgeleid door 1 enkel wapperend takje in de hele Acropolis, vlak achter Papandreou.  Ik kan enkel vermoeden dat er buiten beeld iemand met een blaasbalg aan de gang is ?
SYRIZA (linkse coalitie): "Voor de Noden van Velen", luidt het cryptisch.  Dresscode mannen: te strakke jeans, t-shirt, vestje; vrouwen: kleedje van jute of natuurmateriaal tot aan de knie; megafoon in de hand is een bonus.  Affiches met veel vuisten, schuine print, graffitistijl, Griekse rock uit de jaren '80.  Onlangs op de milieutrein gesprongen, maar Syriza heeft het, denk ik, helemaal verkorven toen ze in december vorig jaar de kant koos van de relschoppers die Athene afbraken.
LAOS (Volks Orthodox Alarm (!)): "De Sterke Stem in Europa".  Dresscode: Griekse traditionele klederdracht en pomponschoenen.  Profileert zich rond de populaire demagoog Georgos Karatzaferis.  Misbruikt de orthodoxie om haar onverdraagzaamheid te maskeren.  Stijl: Vlaams Blok rond 1990.
KKE: (Communisten): "Sterk. Uw Kracht.  Tegenaanval".  Vlaggen, rode sikkels, mannelijk, snorren.  Wordt geleid door een klein boos vrouwtje dat prachtig kan spreken en haar kinderen naar een priveschool stuurt.  De KKE en haar meetings zijn een historisch document: alsof de tijd bleef stille staan. 
NEA DIMOKRATIA: Dresscode: maatpak en das. Zij trekken naar de kiezer met slogans rond 'verantwoordelijkheid' en 'waarheid'.  Het lijkt wel een parodie!  of minstens een ongelooflijke provocatie.  Op hun affiches geen gezichten.  Vermoedelijk om niet bespuwd en besmeurd te worden?
Dan zijn er nog de Ecologisch Groenen, waarvan verwacht wordt dat ze eindelijk hun doorbraak gaan maken, nu blijkt dat alle bomen effectief afgebrand zijn.

De Griekse partijen zijn goed in campagne voeren: massaal, mobiliserend, met passie.  Maar deze keer heb ik de indruk dat het eerder een noodzakelijke routine is, het leeft niet echt.  De Grieken zijn ontgoocheld door de vele gebroken beloftes (PASOK en Nea Dimokratia), het ronduit crapuleuze beleid van de huidige regering en de zwakte van de oppositie.  Europa is ver weg, en de Grieken beseffen dat hun verkozenen hen in de steek laten nog vooraleer ze verkozen zijn:  de lijsttrekkers van PASOK en Nea Dimokratia zeggen nu al dat ze niet heel de rit gaan uitdoen...

Bovendien valt 7 juni in het verlengd pinksterweekend.  En wie gaat mij, of de Grieken, dan tegenhouden om op zoek te gaan naar al wat zo mooi is in dit land, te beginnen met de  heldere zee.  En de zon, en de vrijheid die hier nog een beetje bestaat (in Griekenland kan nog veel;  hier geen toestanden zoals collegablogger Rita David mooi beschrijft in haar blog van gisteren; kinderen mogen in Griekenland nog roepen, spelen, lawaai maken, zoveel ze/hun ouders willen).  En watermeloenen: die zijn bijna rijp!  Daar kunnen zelfs alle pinokkio's samen niet tegen op. 




 

Feta-kees

Grieken zijn trots, op zichzelf, op hun land, op hun levensstijl.  Heel vaak is die trots terecht.  De Grieken hebben een moeilijk te bepalen levensvreugde.  Ze staan zonder complexen in het leven.  Zelfs in de drukke, grote, gejaagde 'betonopolis' Athene, hangt er een merkwaardige energie in de lucht.  Grieken klagen wel veel, maar dat is eerder voor de sport; zeuren doen ze niet snel, zoals wij, in slaap gewiegde Vlamingen, dat zo goed kunnen.  Misschien schuilt in die levensvreugde wel de essentie van de Griekse identiteit die ze zo koesteren, en waardoor de Grieken wel degelijk anders zijn dan wat wij in Noord-Europa doorgaans als 'Europeanen' beschouwen (zie hierover een vorige blog in deze link).

Wanneer ik met Grieken over Europa praat (denk hierbij: zeteltjes in de schaduw, ijsgekoelde koffie, benen uitgestrekt, armen bengelend op, rond of langs armsteun, vier mensen die tegelijk spreken), gaat het na enige tijd steevast over "hoe Europa probeert de verschillende culturen uit te wissen en te vervangen door een Duitse eenheidsworst", en hoezeer de Grieken zich daardoor bedreigd voelen.  Grieken voelen zich goed met hoe ze zijn, en ze hebben niemand nodig die hen komt vertellen hoe ze moeten leven en denken. Ze willen hun eigenheid koesteren en beschermen.

Maar soms doet Europa net dat: het beschermen, erkennen en bevestigen van regionale verschillen.  Een voorbeeld is de 18-jaar lange rechtszaak, bekend als 'De Feta-Case'...  Al lang voor ik zelfs nog maar kon vermoeden dat ik ooit in Griekenland zou wonen en werken, was feta voor mij vanzelfsprekend synoniem met witte Griekse schapenkaas in een zout vocht (niet te versmaden met een lepeltje extra virgin olijfolie en een snuifje verse oregano).  Maar dat was blijkbaar niet overal het geval: in Denemarken en een paar andere landen wordt ook een zoute witte kaas gemaakt, van koeienmelk weliswaar, die onder de naam 'feta' op de markt werd gebracht in heel Europa en ook in Griekenland.  Tot op een dag in 1991 de Griekse politie alle 'Deense Feta' in beslag nam en vernietigde, en het er bovenarms op zat tussen Denemarken en Griekenland.   Om dat soort problemen verder te vermijden, maakte de Europese Unie in de loop van de jaren '90 een aantal Verordeningen over de bescherming van oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen van levensmiddelen.  Hiermee wordt de benaming van typische streekproducten beschermd: enkel producten die in een bepaalde streek volgens een bepaalde methode gemaakt worden, mogen de specifieke naam gebruiken.  Zo worden bv. balsamico (Modena), gorgonzola (noord-Italie), hervekaas, lambiek, jambon d'Ardenne en vele andere producten over heel Europa beschermd (hier vindt u de volledige database).  Denemarken en Duitsland lieten het daar niet bij, en ze spanden een zaak aan bij het Europees Hof van Justitie.  Zij vonden dat de naam 'feta' een algemene soortnaam is, en niet verbonden is met een specifieke regio.  Maar in haar uitspraak van 25 October 2005 (link hier) bevestigde  het Hof van Justitie dat feta een beschermde oorsprongsbenaming is voor geiten- of schapenkaas van het Griekse continent of Lesbos, gemaakt volgense welbepaalde traditionele methodes.  Het Hof volgde hiermee het advies van Advocaat-Generaal Colomer (link hier), duidelijk een liefhebber, die over meer dan 50 pagina's lang een uiteenzetting doet over de geschiedenis, productie en kwaliteiten van fetakaas...

Zo beschermt Europa regionale tradities en producten, en zo is feta definitief Grieks. En dat is maar juist ook.  Feta, met een glaasje ouzo en een schaaltje kalamata-olijven is zo Grieks als de vikings Deens zijn.  En zeg nu zelf: wil u graag een parmaham uit Groningen of een chorizo uit Dresden? Of een Hoegaarden uit Jupille?


 

ALEXANDER (WAER BESTU BLEVEN?)

Behalve in de media, heb ik nog geen enkele Griek iets horen zeggen over de Europese verkiezingen.  Volgens een recente peiling, hebben, van alle Europeanen, de Grieken de minste interesse voor de Europese verkiezingen, op de Britten, Slovaken en Litouwers na.  De opkomst zal hier wel groot zijn, want stemmen is, in principe, verplicht in Griekenland.
De campagnes komen evenwel stilaan onder stoom, en volgende week is er het Grote Kopstukkendebat.  Veel programma komt daar niet bij kijken: het gaat erom zich te profileren als de beste behartiger van de Griekse belangen in Europa.  Die belangen bestaan vooral uit de omvangrijke steunpaketten die de Grieken de voorbije decennia hebben ontvangen voor investeringen in achtergebleven gebieden, infrastructuur en technologie.  Die steun is letterlijk van levensbelang voor vele Griekse regio's.
Het is dan ook vermoedelijk deels uit patriottische nostalgie dat eergisteren Alexander de Grote verkozen werd tot Grootse Griek aller tijden:  een mytische veroveraar die met een onovertroffen reeks militaire en economische overwinningen Griekenland uitbreidde tot zowat heel de toen gekende wereld.  Aan Alexander worden evenwel ook heel wat wreedheden toegeschreven, en vaak wordt hij beschreven als een narcistische, ongeletterde alcoholicus.  Zouden de moderne Grieken zich ook daaraan willen spiegelen?  Er zijn overigens wel meer interessante figuren in de top van de klassering: zo bv, Georgios Papanikolaou (no. 2). de uitvinder van de PAP-test: Papanikolaou moest al op zijn 21-ste naar het buitenland om te studeren en te werken, want dat niveau van wetenschap kon hij in Griekenland niet beoefenen.  Of Socrates (no. 4), die door zijn eigen medeburgers vergiftigd werd omdat hij het moreel verval van de Atheners aan de kaak stelde...zou het anders uitdraaien anno 2009?
Al jarenlang zit Griekenland in een uitzichtloos dispuut gewikkeld met het naar alle normen nietige FYROM over de naam Macedonie, heelder regio's overleven enkel dankzij buitenlandse hulp.  In die zin is de verkiezing van Alexander de Grote niet enkel nostalgisch, maar ook ironisch.  Laten we hopen dat Alexanders doortastendheid en visie kan inspireren tijdens het Grote Debat, en ook, en vooral, daarna.



 

Thessaloniki, Macedonie - What’s in a name!

“The reputation, name and appearance, (...) of a thing, what it counts for – almost always wrong and arbitrary ... all this grows from generation unto generation,merely because people believe in it, until it gradually grows to be part of the thing and turns it into it very body. What at first was appearance becomes in the end, (...) the essence and effective as such.”

FRIEDRICH NIETZSCHE

Wat is het belang van een naam hier in de Balkan? Naamsgeving is onlosmakelijk verbonden met identiteit, en identiteit zorgt er dan op zijn beurt voor dat groepen zich kunnen verenigen in een natie. Iedereen die op zoek is naar zijn of haar identiteit kijkt in het verleden, wil zichzelf een bestaansreden geven. Identiteit en geschiedenis zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, en geschiedenis op zijn beurt opent deuren naar de toekomst. In een regio, waar tegen het einde van de twinitigste eeuw en vandaag de dag nog, de grenzen steeds verlegd worden, kan dit in een gevaarlijk spel ontaarden.

Noord-Griekenland heeft al jaren te kampen met een buurland dat op zoek is naar een identiteit. Noord-Griekenland, de provincie Macedonië om precies te zijn, ligt aan de grens met ..., tenminste wat de rest van Europa wil geloven, Macedonië. Hier wordt niet naar de noorderburen als M. verwezen, ze gebruiken steevast Skopje, de hoofdstad van FYROM. “Waarom zijn de Grieken toch zo hardnekkig,” vragen sommige vrienden me wel eens, “het is slechts een naam!”

Voor de Grieken is het niet zomaar een naam en vergis jullie niet, voor hun noorderburen is het evenmin ‘slechts’ een naam. FYROM, de naam zegt het zelf, was een provincie van het voormalig Joegoslavië van Tito. Tito besloot tijdens de tweede Wereldoorlog de provincie Vardarska om te dopen tot Macedonië, de taal – hoewel oorspronkelijk een Slavisch dialect gebaseerd op Bulgaars – tot Macedonisch. Bij het uiteenvallen van Joegoslavië is de bal nog meer aan het rollen gegaan.

Bij de onafhankelijk van Skopje circuleerden er bankbiljetten met een wel heel opvallende beeltenis: een Ottomaanse Toren op een kade. Op zich niets fout mee, tenzij de beeltenis van de Witte Toren, hét symbool van Thessaloniki, de grootste stad in Noord-Griekenland, Macedonië. Deze biljetten zijn nooit in gebruik genomen, ze werden uitgedeeld als souvenir, maar het kwaad was wel geschied, voor Griekenland althans.

Tijdens het Ottomaanse Rijk vormden de Grieken hier geen meerderheid, maar dat gold voor geen enkel volk of ras. Een Brits diplomaat schreef ooit het volgende: “In Macedonië is een ras slechts een politieke partij.” Hiermee bedoelde hij dat deze regio een mengeling was van tal van verschillende volkeren. Ze waren eerder verbonden door religie dan door ras.

Maar het houdt hier niet mee op. In de zoektocht naar identiteit richten ze nu hun pijlen op Alexander de Grote, gisteren nota bene tot Grootste Griek allertijden verkozen, maar daar heeft het huidige politieke klimaat wellicht wat mee te maken. Alexander de Grote probeerde het  Hellenisme tot in Indië te verspreiden,  en heeft wellicht daar wellicht zijn eerste plaats in deze verkiezing aan te danken.

Was Alexander nu Grieks? In 1977-78 heeft de Griekse archeoloog Manolis Andronikos het graf van Philip II van Macedonië, vader van, ontdekt in Vergina, nabij Pella, twee steden in Macedonië, Griekenland weliswaar, waarvan Pella de hoofdstad van Macedonië was tijdens de Oudheid.

Bij de opgravingen vonden ze tal van bewijzen dat de Macedoniërs Grieks praatten, dat ze de Griekse goden aanbeden. De Macedoniërs waren trouwens ook altijd aanwezig op de Olympische Spelen in de Oudheid. Voor Grieken twee substantiële bewijzen dat Macedonië Grieks was.

Skopje daarentegen doet verder: ze willen hun luchthaven omdopen tot “Alexander de grote”, een Philips II stadium bouwen, ... Enkele nationalistische groepen willen zelfs zover gaan door kaarten te drukken met een Groot-Macedonië erop, maar daar heeft de regering ten noorden van Thessaloniki geen oren naar.

Is het verwonderlijk dat Griekenland in deze kwestie niet wil toegeven? De woorden van de woordvoerder van de regering in Skopje gooien alleen maar olie op het vuur: “ Voor ons is de heropleving van ons Oudgrieks verleden een uitdrukking van onze identiteit, een oefening in nation-building, en een bevestiging van onze souvereiniteit.”

Voor de Grieken een duidelijk Europees thema dus, een thema dat bij de mensen leeft, een thema dat misschien wel een rol zal spelen tijdens de Europese verkiezingen.


 

Lst. Zkt. Knddtn. vr. jb in btnlnd. Gd. loon; z. wndn: K. Karamanlis

Nu het parlement gesloten is omdat het wat vragen stelde bij de vele schandalen van de laatste maanden (zie een eerdere blog), herinneren de partijen zich plots dat er Europese verkiezingen aankomen, en dat ze een lijst moeten samenstellen.
Ook bij de regerende Nea Dimokratia wordt er gebikkeld voor de plaatsjes.  Niemand wil er namelijk op...   Geen enkele politicus met enige naam of faam wil hier immers het risico lopen verkozen te worden voor het Europees Parlement.  Dat mag dan wel een lucratieve job zijn, maar lid zijn van de Griekse regeringspartij, dat opent pas de echte vetpotten. Ex-minister Marietta Giannakou wordt door de partijtop voorgedragen om de lijst te trekken, maar ze wil dit offer enkel brengen als ze bij de eerstvolgende Griekse verkiezingen terug mag komen. En dan: graaien maar!


 

EUREKA! EUROPA!

Eureka ('ik heb het gevonden') riep Archimedes toen hij in een plotse ingeving de oplossing vond van een probleem waar de oude Grieken al lange tijd mee worstelden (namelijk hoe het volume te berekenen van onregelmatige voorwerpen: hij kwam tot de conclusie dat de volume van zijn lichaam gelijk moest zijn aan de hoeveelheid water die uit het bad liep wanneer hij erin ging zitten - van vreugde over zijn inzicht zou hij daarna naakt en 'Eureka'-roepend door de stad hebben gelopen).

Eureka! moet ook premier Karamanlis gedacht hebben toen hij zich plots de Europese verkiezingen herinnerde.  Prompt besloot hij alle werkzaamheden van het Griekse Parlement met onmiddellijke ingang stop te zetten "ter voorbereiding van de Europese verkiezingen".  En dat was op het nippertje, want de laatste weken werd het parlement werkelijk overspoeld door een nieuwe golf van corruptieschandalen.  Met een gesloten parlement kunnen die voorlopig niet verder diepgaand onderzocht worden, en verdwijnt ook het belangrijkste forum waarin die schandalen onthuld en besproken worden.  Leve de Europese verkiezingen dus!

Ja hoor, u leest dit goed: de Griekse premier sluit de volksvertegenwoordiging om zich te beschermen tegen kritiek.  Zoals een Noodtoestand dus.  Of zoals een Junta.  Was dat nu niet net waar zijn oom Kostadinos Karamanlis zo hard tegen gestreden had?



 

Filoksenia van Dublin tot Athene

Aach, die Griekse Gastvrijheid!  De zon, de zee,  en een vriendelijke man met een grote snor die de vreemde bezoeker uitnodigt in zijn huis voor een een ouzootje, een stukje huisbereide Moussaka en een geanimeerde babbel. 
En toen werd ik wakker.  Vandaag nog staat in De Standaard een artikeltje over 500 asielzoekers die zowat letterlijk in de stront leven in het centrum van Athene, en daarbij ook nog eens aangevallen worden door extreemrechtse groupuscules.  Maar het is natuurlijk niet nieuw.  Volgens het Europees Verdrag van Dublin moeten asielzoekers asiel aanvragen in het land waar ze de EU binnenkomen.  Indien dat niet gebeurt, moeten ze naar dat land worden teruggestuurd.  Maar de laatste tijd weigeren sommige landen asielzoekers terug naar Griekenland te sturen vanwege de onmenselijke behandeling die hen hier wacht...  Een voorbeeld van die behandeling zie je op dit filmpje hier.   Ook de Raad van Europa wijdde een uitgebreid rapport aan de situatie  Behalve een schande, is het ook erg vernederend: Griekenland wordt door de regeringen en rechtbanken van de andere EU-leden niet gezien als een land waar elementaire rechten gerespecteerd worden.  En dat is vaak terecht.
De Griekse Gastvrijheid anno 2009 is enkel een stukje van de Griekse Mythologie.  Maar bij de Europese verkiezingen zal het wel weer geen thema zijn.


 

De Grootste Griek

De finale van de Grootste Griek loopt stilaan naar zijn einde.  In Griekenland geen missiepatertjes, zangers of striptekenaars in de top-tien, maar wel 'All Time World Stars' als Socrates, Plato, Pericles en Aristoteles, naast een legertje lokaal bekende vrijheidsstrijders uit de 19de eeuw.

Is er dan geen enkele Meer Recente Grote Griek? toch wel: Konstantinos Karamanlis, de oom van de huidige premier.  En waarom is  Konstantinos Karamanlis een Grote Griek? wel,  hij is degene die Griekenland na de dictatuur (1967-1974) overeind hielp en de internationale reputatie weer wat bijschaafde.  Zoveel zelfs, dat de Europese Gemeenschap besloot om al in 1981 Griekenland op te nemen als volwaardig EG-Lid, 5 jaar  eerder dan bv Spanje of Portugal.  Dat is inderdaad een prestatie, en het heeft het land al meermaals van de totale ondergang gered.  Konstantinos Karamanlis verdient dan ook zijn plaatsje in de top 10, en zijn nominatie nuanceert dan ook een beetje wat ik in een vorige bijdrage had geschreven, nl. dat Grieken geen Europeanen (willen) zijn.

Ik denk echter niet dat ook maar een van de huidige kandidaten op de Europese lijsten ooit een Grote Griek zal worden.  Grote Grap misschien, of Lallende Leugenaar,  maar Grote Griek, neen, dat niet.


 

Spiegeltje spiegeltje aan de wand, welk is het mooiste Balkanland?

Grieken zijn geen Europeanen.  Tenminste, dat vinden ze zelf.  "Europeanen" staat voor enigszins ernstige en saaie mensen, mensen die wat orde en regelmaat nastreven, op tijd komen, begonnen werk afwerken, hun kinderen onder controle houden, de verkeersborden opmerken, in de rij hun beurt afwachten, een nummertje trekken bij de charcuterie, eerst de andere passagiers laten uitstappen vooraleer zichzelf de metro binnen te wurmen, warme filterkoffie drinken, zoeken naar een echte parkeerplaats en hun blikjes in de vuilbak werpen.  "Popo, we zijn Europeanen geworden", is dan ook vaak te horen als een groep Grieken zich onverwachts in een van bovenstaande situaties bevindt.  Het is niet positief bedoeld.  Een variant erop is "Popo, we zijn Zwitsers geworden" - deze variant wordt vooral gebruikt wanneer veel mensen op tijd zijn of een evenement op het aangekondigde tijdstip begint.

Dit staat dan tegenover "e, wij zijn Grieken" of "e, dit is Griekenland", dat ten allen tijde geldt als geldige en voldoende verklaring voor het omgekeerde van 'Europees gedrag'.  Moeilijk te beschrijven wat dat dan precies inhoudt, maar het  wordt treffend weergeven door Alexis Zorbas, de held uit de roman van Nikos Kazantzakis.  Dit wordt dan wel positief beschouwd.

"Phoo, we zijn in de Balkan", wordt gezegd wanneer werkelijk alles misloopt,  wat dan synoniem staat voor achterlijk, corrupt, chaotisch, mislukt.

Vorige week werden Griekse vrienden wel even stil toen ze vernamen dat sinds een tijdje ook de klassieke balkanlanden Bulgarije en Roemenie tot de EU behoren.  Naar wie kunnen ze dan nog verwijzen wanneer alles in het honderd loopt?


 

Postkaart met Poes en Skoupidia

Kalimera!  Griekenland is schitterend. En dat bedoel ik letterlijk: de felle zon, de blauwe lucht, het witte marmer: het fonkelt en het schittert en het blinkt.  En het verblindt de ogen, voor het vuil. Want Griekenland is vuil. Ook dat bedoel ik letterlijk: zichtbare vuiligheid, afval, smurrie. Er is natuurlijk de structurele vervuiling, van de lucht, de zee, de bodem, door verouderde industrie en het ontbreken van een afvalbeleid. Maar er is ook gewoon de smerigheid op straten en pleintjes, in veldjes en bosjes: overal liggen hoopjes afval ("skoupidia"), met in de onmiddellijke buurt de straathonden en straatkatten, die op prentkaarten zo vaak pittoresk liggen te snoezen.  Toen ik gisteren even door het keukenraam keek, zag ik een zwarte 4x4 geparkeerd voor ons appartementsgebouw, het achterraampje ging open, en een pafferig ventje van een jaar of 12 smeet zijn leeg blikje in onze tuin - toen ik hier pas woonde, maakte ik daarover nog wel eens een opmerking, maar  dat heb ik snel afgeleerd: het is dagelijkse kost, en normaal. Het doet me nog wat denken aan het Vlaanderen van de jaren 70 en 80 waarin ik ben opgegroeid, dat door de generaties voor de mijne zo grondig was vervuild.

 

  Het was dan ook met enig hoongelach in 2004 dat de oude, conservatieve Griek Stavros Dimas, gepokt en gemazeld in de industriele wereld, onthaald werd als EU-Commissaris voor Milieu. Zijn aanstelling werd beschouwd als het beste bewijs dat de tandem Barroso-Bush de groeiende aandacht voor het milieu wat wilde temperen. Dimas overleefde amper de furieuze aanvallen van vooral de Duitse Groenen in het Europees Parlement, maar kon uiteindelijk toch aan de slag, in mineur.

   

    Maar kijk - Grieken zijn steeds op hun sterkst als ze in de hoek worden gedreven – de slaperige oude vos begreep snel dat het milieu een 'hot topic' is, en ontpopte zich tot een gedreven pleitbezorger van de meest uiteenlopende milieubelangen, tot grote tevredenheid van vele NGO's:klimaatverandering, biodiversiteit, chemische stoffen, afvalverwerking:Dimas liet zich overal gelden en ontpopte zich tot een luis in de pels van Barroso, Merkel en Sarkozy.


    In zijn teruggevonden daadkracht begon hij zelfs een eigen blog, en deed hij het ondenkbare: hij bekritiseerde openlijk de Griekse regering, zijn eigen partij,  voor haar milieubeleid...  dergelijk openbaar vertoon van competentie en objectiviteit wordt in Griekenland zelden op prijs gesteld, zeker niet door de regerende politici, die niet graag gestoord worden in hun zakelijke bezigheden, en Dimas is dan ook niet bijster populair bij vele Grieken.  Zou het 'Hubris' kunnen zijn? misschien wel, maar van wie, dat valt nog af te wachten.

    Tha ta poume mia alli fora



 

Thessaloniki

Griekenland behoort sinds 1981 tot de Europese Unie. Al 28 jaar lang geniet Griekenland van de talrijke subsidies uit Brussel. De Europese verkiezingen zouden voor een grotere betrokkenheid van de modale Griek tot de EU moeten zorgen. Helaas, het gebrek aan duidelijkheid, doorzichtigheid en openheid wakkert het wantrouwen alleen maar aan. Ze luisteren nog altijd liever naar dat stemmetje in hun hoofd: "Wat ik zelf doe, doe ik meestal beter!"

De Griekse regering schept niet genoeg duidelijkheid over het reilen en zeilen in Europa en de media brengen liever kwetterende politici op de buis met als gouden regel: hoe meer een politicus schreeuwt, hoe meer zendtijd hij krijgt. De boodschap is niet echt belangrijk, de discussiepartners nog minder. Sommige journalisten gooien het dan weer over een ander boeg. Ze slagen erin meer te zeggen dan hun gasten,meer zelfs, ze verwachten dat hun gasten knikken of knikkebollen (het is maar hoe je het bekijkt). Het valt nog best te omschrijven als ego-journalistiek, waardoor de boodschap wederom verloren gaat.

Het gebrek aan duidelijkheid kunnen we ook merken aan de talloze EU-bordjes die overal opduiken. “Dit project komt er met de steun van de EU.” De burger moet in het straatbeeld kunnen zien dat de EU samen met de Griekse regering  een betere maatschappij schept, maar vraag niet precies waar het geld naar toe gaat en of het geld wel correct wordt besteed. Is het dan te verwonderen dat de Griekse onverschilligheid alleen maar toeneemt?

Laten we ook even eerlijk zijn, liggen mensen in andere EU-landen wel wakker van wat er op Europees niveau beslist wordt. De verkiezingsresultaten zullen ook in Griekenland een weerspiegeling zijn van de nationale (on)tevredenheid met het huidig bestuur.

Als puntje bij paaltje komt, klinken de EU-verkiezingen mooi in theorie, de praktijk leert ons echter wat anders. Nationale regeringen kunnen nog altijd te vaak Europese decreten/verdragen, mits betalen van een fikse boete, naast zich neerleggen. En dat brengt ons terug naar de beginstelling: elke lidstaat voor zich? De Griekse premier Karamanlis heeft waarschijnlijk ook dat stemmetje in zijn hoofd. 


 

Zoeken op deze blog






Vlaamse blogs