Drama voor links, winst voor groenen en populisten

De verkiezingen in Finland brachten een aantal verrassingen. De grootste winnaar is de populistische Perussuomalaiset. De voorzitter Timo Soini was met meer dan 130000 stemmen de stemmenkoning. Zijn partij, die bij de vorige Europese verkiezing maar 0,5 percent had, haalde bijna 10%. De kleine kristelijke partij, die 4,2% haalde, profiteerde van kartel met de perussuomalaiset, en behaalde ook 1 zetel.

De andere winnaar was de Groene partij, die een zetel won en haar twee vrouwelijke kopstukken naar Brussel stuurt.

De grote verliezers zijn de linkse partijen: de kleinere Vasemmistoliitto (Linkse Unie) verloor nipt haar enige zetel, en de grotere Sociaal-Democratische partij, de partij van President Halonen, verloor 1 van haar 3 zetels. Ook de regerinspartijen verliezen elk een van hun 4 zetels: voor de liberale partij Kokoomus bleef het verlies beperkt tot 0,5%, voor de Centrumpartij was het verlies 4 % en voor de sociaal-democraten 3,6%. Een van de 2 zetels van de sociaal-democraten gaat naar Mitro Repo, oftewel "Vader Mitro", die met meer dan 70000 het meeste stemmen haalde op de lijst. Mitro is een orthodoxe priester, en de enige "bekende Fin" die een zetel heeft behaald. Hij stond als onafhankelijke op de lijst, en zijn kandidatuur zorgde voor problemen met de orthodoxe kerk. Mitro Repo mag tijdens zijn politieke carriere niet als priester optreden en zijn priestergewaad niet dragen.

De laatste zetel gaat naar de Zweedstalige partij RKP. In het begin van de avond zag het er naar uit dat er kleine Zweedse minderheid in Finland (ongeveer 5%) het zonder kandidaat zou moeten stellen, maar uiteindelijk bleek de partij net iets groter dan de Linkse Uni, en kaapte zo een zetel weg.


 

Stemmen in Finland

Ik ben deze morgen gaan stemmen in de plaatselijke school. Het was er rustig, en er was geen file. Wanneer de voorzitster mijn naam oin het register gevonden had, stond mijn vrouw al op mij te wchten in de gang. Het weer is in het voordeel van de verkiezingen: vorig weekend was het 25 graden warm en zonnig, een paar dagen later 20 graden kouder. Vorige nacht was er nachtvorst, wat heel ongewoon is voor deze tijd van het jaar, en vandaag is het zonnig en rond 13 graden - te koud om te zonnebaden, maar lekker weer om te gaan wandelen en terloops te gaan stemmen.

Ongeveer 17 percent van de Finnen heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid op voorhand te stemmen: van 27 mei tot 2 juni kon men op vele plaatsen, zoals postbureau's en supermarkten stemmen.

De laatste week was er pas vaart gekomen in de campagne. Kandidaten maakten reclame op de radio, kranten en langs de straatkant (maar hier in Finland is er geen wildgroei: er wordt enkel promotie gemaakt op de plaatsen voorzien voor reclame). Volgens de laatste peilingen zouden de 3 grootste partijen (Centrumpartij, Sociaal-Democraten en de liberale partij),
elk 3 zetels behalen, en de kleinere (Groenen, Extreem links) elk 1. Het kartel van Perussuomalaiset
("Basic Finns") en de kristelijke partij zou 2 zetels behalen. De 2 personen die het meest
stemmen behalen van het kartel zouden dan naar Brussel gaan, waarschijnlijk 1 van elke partij.
Als de stemmen voor de kristelijke partij verdeeld zijn, is het mogelijk dat een lid van de
andere partij met die stemmen gaat lopen...


 

Stemmen in de supermarkt

Al 300 000 Finnen hebben hun stem uitgebracht voor de EU-verkiezingen. Bij elke verkiezing is het mogelijk op voorhand te gaan stemmen: voor deze verkiezing van woensdag 27 mei tot  dinsdag 2 juni. Stemhokjes worden geplaatst in postbureau's, bibliotheken, supermarkten. Het spaart wel tijd: er is praktisch nooit een file voor het stemhokjes, en je kunt net voor de wekelijkse inkopen even binnenwippen in het stemhokje, en van het mooie weer genieten aan de rand van een meer op 7 juni. Men kan op voorhand stemmen waar ook in Finland, op 7 juni alleen in een welbepaald stemkantoor.

De campagne is hier op volle gang, maar veel merkt de gewone Fin er niet van. De mogelijkheden voor de kandidaten om campagne te voeren zijn gereglementeerd. Posters langs de wegen mogen alleen geplaatst worden in speciale staanders: alle partijen braafjes naast elkaar. Partijen en kandidaten maken wel reclame in de kranten, maar het volume van de post blijft beperkt. De kleine schandaaltjes krijgen de meeste publiciteit: de orthodoxe priester die de zegen niet krijgt van de orthodoxe kerk en zijn priestergewaad niet mag gebruiken, de kandidaat die bij een prostituee geweest is, een liberale kandidaat die met een racistische tekst reclame maakte...


 

Stemrecht

Hoera, ik heb stemrecht. Maandag viel er bijzondere post in onze brievenbus, je weet wel één van die acht op een rij. In december vorig jaar had ik al een brief gekregen van de plaatselijke autoriteiten waarin ik de mogelijkheid werd aangeboden om in Finland te stemmen voor een Finse kandidaat. Ik had het bijgesloten formulier evenwel niet direct ingevuld - ik herinnerde me niet zo goed meer waar ik de vorige keer in België had gestemd. Nou, in België, het was via de post gebeurd. Ik weet nog wel dat het die verkiezingen in juni waren die pas in december een regering opleverden. Dan op het allerlaatste moment toch maar het formulier ingevuld en vanuit het zuiden van Finland opgestuurd naar Kittilä. En nu heeft dat geleid tot de volgende stap.


Toen ik de volgende morgen mijn studenten - volwassen werklozen - vroeg of zij hun stembrief hadden ontvangen, zei één dat hij die direct in de papiermand had gegooid. Ik heb niet verder aangedrongen en er het mijne van gedacht. Tja, hier is geen stemplicht en vorige keer in 2004 stemde zo een 40 procent van de kiesgerechtigden.


De officiële stemdatum is dus 7 juni, maar hier in Finland kunnen we al vooraf gaan stemmen. De stemtijden verschillen, afhankelijk van de plaats. In Kittilä is dat in het gemeentehuis: 27-29 mei van 9 tot 19u, 30 mei van 10 tot 16u, 1-2 juni van 9 tot 19u. Op de officiële dag mogen we stemmen tussen 9u en 20u.


Als er al kandidaten zijn die zich noordwaarts begeven voor hun kiescampagne, blijven ze meestal steken in Rovaniemi, de hoofstad van de "provincie" Lapland, op 150 km van bij ons.


 

Vappu: studentendoop, ballonnen en speeches

.1 mei is na Kerstmis en Midzomer de belangrijkste feestdag in Finland. Het begin van de lente wordt uitbundig gevierd in een carnavalsfeer. Op het centrale marktplein was er een grote kerstmismarkt met veel ballonnen, snoep en speelgoed. 

De eerstejaarsstudenten van de Technische Universiteit in Tampere worden op letterlijke wijze gedoopt: twee grote hefkranen dompelen een kooi met een tiental studenten van de oever in het ijskoude water van de rivier die de twee meren in Tampere verbindt. De oevers waren vol studenten en families die picknickten en het gebeuren volgden.

1 mei is natuurlijk ook het feest van links: er is een politieke optocht en speeches, op een klein deel van het centrale marktplein, maar die valt in het niets bij het carnavalsfeest.

De meeste partijen zijn hun campagne begonnen. De meest opvallende is die van de Centrumpartij, o.a. met een paginagrote advertentie in de belangrijkste krant Helsingin Sanomat. De partij heeft een paar nederlagen achter zich, en vreest nu een of meerdere zetels te verliezen. De Centrumpartij, is altijd sterk in het landelijke regio's van Finland. Opmerkelijk isn de campagne dat zij scheldwoorden, die tegen de partij gebruikt werden, nu in hun voordeel probeert te gebruiken. Een van de scheldwoorden is "iltalypsy", letterlijk "avondmelken", waarmee bedoeld wordt dat zij na de onderhandelingen meer probeert te verkrijgen dan oorspronkelijk was afgesproken. Het andere is "pekkarointi", een woord afgeleid van minister Mauri Pekkarinen, wat ervoor staat dat de partij de eigen kiezerskringen bevoordeeld.

Op hun affiches prijkt een afbeelding van president Urho Kekkonen, die Finland 25 jaar tijdens de Koude Oorlog heeft geleid. Tijdens de koude oorlog probeerde Finland vooral goede relaties te houden met de grote oosterbuur. De campagneleuze is afgeleid van de voornaam van de president, die "trots" betekent: "urhoutta Euroopaan": met trots naar Europa.


 

De kogel is (bijna) door de kerk

Bij een glaasje schuimwijn vind ik eindelijk de tijd om nog een hoofdstukje te breien aan het verhaal rond Vader Mitro. Schuimwijn want 1 mei. Hier in Finland wordt 1 mei uitbundig gevierd. Niet zozeer meer om de politieke betekenis, ook al komt die nog tot uiting in optochten en speeches. Nee, het is meer geëvolueerd tot een studentikoos lentefeest: ballonnen, maskers, schuimwijn, brunch. Zelfs standbeelden doen mee, want aan de vooravond van 1 mei krijgen een aantal van hen een studentenpet op. Ik herinner me dat ik er jaren geleden in Brussel getuige van kon zijn hoe Manneken Pis er ook één kreeg opgezet.

 

Vorige woensdag was de laatste dag om zich kandidaat te stellen voor het "europarlamentti". In totaal strijden nu 241 Finnen om één van de dertien Finse zetels. 142 mannen en 99 vrouwen. Eén van de mannen is de orthodoxe priester Vader Mitro. Op dinsdag evenwel hadden de bisschoppen vergaderd en eenstemmig verklaard dat een priester niet kan deelnemen aan politieke activiteiten. Maar nu willen/moeten ze nog beslissen of hij eventueel kan deelnemen als privépersoon, zonder verwijzing naar zijn priesterschap. Eerst gaan ze nog wel met hem spreken over die mogelijkheid. Vader Mitro zelf geeft geen commentaar aan de pers, maar wil zich concentreren op zijn kiescampagne.

 

Volgende week krijgen de kandidaten elk een nummer. Dat herinnert me eraan dat er hier op een andere manier gestemd wordt dan in België. Maar daarover schrijf ik dan wel de volgende keer. Nu naar buiten om de barbecue in gang te steken – met papier en houtskool, voor mij geen "gaskeuken". Nog één interessant detail: er ligt nog steeds sneeuw in onze tuin, maar een lang leven is die nu niet meer beschoren. Santé en smakelijk!


 

Centrumpartij gebruikt "scheldwoorden" in campagne

Hier in Tampere, 170 km ten noorden van Helsinki is het nu echt lente. Temperaturen stijgen overdag tot boven de 15 graden, 's nachts was het wel nog lichte vorst. En de eerste krokussen beginnen te bloeien.

De Centrumpartij heeft deze week haar campagne gestart, o.a. met een paginagrote advertentie in de belangrijkste krant Helsingin Sanomat. De partij heeft een paar nederlagen achter zich, en vreest nu een of meerdere zetels te verliezen. De Centrumpartij, is altijd sterk in het landelijke regio's van Finland. Opmerkelijk isn de campagne dat zij scheldwoorden, die tegen de partij gebruikt werden, nu in hun voordeel probeert te gebruiken. Een van de scheldwoorden is "iltalypsy", letterlijk "avondmelken", waarmee bedoeld wordt dat zij na de onderhandelingen meer probeert te verkrijgen dan oorspronkelijk was afgesproken. Het andere is "pekkarointi", een woord afgeleid van minister Mauri Pekkarinen, wat ervoor staat dat de partij de eigen kiezerskringen bevoordeeld.

Op hun affiches prijkt een afbeelding van president Urho Kekkonen, die Finland 25 jaar tijdens de Koude Oorlog heeft geleid. Tijdens de koude oorlog probeerde Finland vooral goede relaties te houden met de grote oosterbuur. De campagneleuze is afgeleid van de voornaam van de president, die "trots" betekent: "urhoutta Euroopaan": met trots naar Europa.


 

Rusland trekt het laken naar zich toe

Op de achtergrond het VRT-nieuws: zomers weer in België, de asperges worden er stukken goedkoper, Europa tikt België op de vingers in verband met de koppelverkoop,... Maar waar zijn de Finnen mee bezig? Misschien met het eerste goede economische nieuws in maanden... of toch minstens met wat mogelijks een indicatie op beterschap zou kunnen zijn. De Helsinki Times bloklettert op de voorpagina: OECD "Finland in a possible recovery phase". En ja hoor, een korte blik op de overduidelijke grafiek toont wat de Finnen blij zou kunnen maken: de paarse bolletjesgrafiek die Finland voorstelt toont een opwaartse trend. Ook de groene bolletjesgrafief van Zweden gaat er op voorruit! Dat in grootse tegenstelling to de rode grafiek die Rusland voorstelt en die rechtsonder in de hoek lijkt te verdwijnen.
Op het eerste zicht dus goed nieuws voor Finland... maar... wat zijn we voorzichtig geworden. Terecht staat in het artikel "predicting the economy is dangerous business". Hoewel de OECD zich baseert op niet minder dan zeven verschillende indicatoren om tot hun voorzichtige conclusie te komen, zien de Finnen het pragmatisch: "The Finnish economy is not likely to start a recovery before our main export markets first start to recover". En daar knelt nu net de (grote) schoen. Finland is in grote mate afhankelijk van de export. En buurland Rusland, ja die van de in de rechteronderhoek-verdwijnende-economische-trendlijn, is (of was?) daarbij een  belangrijke klant. Dus als het daar niet draait, dan...

Maar daarover geen woord tijdens het tweedaagse bezoek van president Medvedev aan Finland. Dmitri Medvedev is er schijnbaar in geslaagd om het laken op alle vlakken naar zich toe te trekken. Finnen krijgen nog steeds geen vrije toegang tot de Russische vastgoedmarkt (omgekeerd geen enkel probleem). Finland belooft ook medewerking aan de doorgang in de Baltische Zee van de omstreden gaspijplijn, op voorwaarde dat Rusland 'ecologische maatregelen' neemt. Verder liet Medvedev weten dat Rusland gewonnen is voor een nieuw EU-energiepact. En niemand die opkijkt van Ruslands genereuze investeringen in Ijsland, de Baltische Staten, Ukraine en Kyrgystan? Zijn de EU en Rusland aan het dueleren om invloed en grondstoffen in de regio? Een strategisch spel dat nog lang niet gespeeld is! To be continued... misschien op het Finse strijdtoneel.


 

Stilte uit Finse hoek

Het is dinsdagmiddag 21 april. Wie naar buiten kijkt zou denken dat het zomer is... Zon, een helderblauwe hemel, een zuchtje wind... heerlijk rustig. Schijnt bedriegt. Buiten is het koud. De thermometer is net boven de 3 graden geraakt. Met wat heimwee denk ik terug aan het fijne lenteweer in België. 

Wie gisteren en vandaag met de auto naar Helsinki moest, kon maar beter twee keer nadenken. Straten afgezet, overal "hier-mag-men-vandaag-niet-parkeren-bordjes" en uitzonderlijk veel politie op de been (en dat zijn we hier echt niet gewoon!). Het behoeft geen verwondering dat er hooggeplaatst bezoek was in de hoofdstad van Finland. De president van Rusland, Medvedev, bracht een tweedaags bezoek aan zijn buurland. Op de politieke agenda staat vooral de discussie rond de aan te leggen pijplijn van Rusland naar Duitsland. Finland uitte bij monde van president Tarja Hallonen vooral zijn bekommernis omtrent de milieu-impact van dit project. Verder herlaalde president Medvedev tijdens een voordracht in de Universiteit van Helsinki zijn voorstel om een top te beleggen over Europese Veiligheid. Dit voorstel was eerder links blijven liggen tijdens de Helsinki top voor Veiligheid en Samenwerking in december verleden jaar.
Nu Medvedev en zijn gezelschap zijn vertrokken, kunnen we op zoek gaan naar ander nieuws. De Europese verkiezingen?

Volgens een opniniepeiling afgenomen door Taloustutkimus in opdracht van Yle net voor het Passweekend, kon de helft van de ondervraagden géén enkele naam van een Finse EU-verkiezingskandidaat noemen. Bij de andere helft van de 1.000 ondervraagden was Timo Soini de kandidaat met de meeste naambekendheid. Soini is voorzitter van de 'True Finns' (Suomen Maaseudun Puolue, SMP).
Met al het negatieve economische nieuws op het voorplan, zijn de EU-verkiezingen van juni vooralsnog nog een ver-van-het-Finse-bed-show.


 

Lapin Kansa

Vrijdag, 17 april 2009

Vanmorgen keek ik wat verbaasd naar buiten. Daar was weer een volledige witte laag neergedaald. Ik heb gisteren laten weten dat de tuin nog goed gevuld ligt, maar onze oprit en voetpad vooraan waren al zichtbaar geworden dankzij de positieve temperaturen overdag.


Ik trok mijn stoute schoenen aan en stapte naar het rijtje van acht brievenbussen dat in de volgende straat staat. In Finland worden brievenbussen zoveel mogelijk gegroepeerd, net naast de weg. Zo kan de postbode, die trouwens in een auto rondrijdt waar het stuur aan de rechterkant zit, gemakkelijk, vlug en met minder luchtvervuiling de post bezorgen.


Ik nam de "plaatselijke" krant, Lapin Kansa, uit onze brievenbus. Lapin Kansa betekent Volk van Lapland. Lapland staat voor verschillende zaken. Het kan het gebied zijn dat Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland overlapt en waar de oorspronkelijke bevolking, de Lappen, woonden. Tegenwoordig worden die beter aangeduid met de term Samen. Lapland is ook de naam van de noordelijkste provincie van Finland. Die provincie is qua oppervlakte zo groot als de Benelux, maar heel wat dunner bevolkt. Er zijn ruim 184000 inwoners en dat betekent een bevolkingsdichtheid van slechts 2,1 personen per vierkante kilometer. En die 184000 kunnen dus hun eigen krant lezen, ik incluis.


Bij een kop koffie kon ik in mijn Lapin Kansa reacties zien op de kandidatuur van Isä Mitro (Vader Mitro), een priester van de orthodoxe kerk in Helsinki. Aartsbisschop Leo van die kerk heeft evenwel laten weten dat de kerkregels negatief klinken als het gaat om deelname van priesters aan politiek. De bisschoppen gaan nu vergaderen en tijdens de eerstvolgende weken kiezen ze stelling: zijn er al dan niet belemmeringen voor een orthodoxe priester om aan politiek te doen. Wordt vervolgd.


 

Is het nu al lente of hoe zit dat?

Donderdag 16 april 2009, 10 uur

Omdat de mensen van de Standaard vroegen om ons eerst wat voor te stellen, heb ik het hier nog niet over de Europese verkiezingen. Daar is nog genoeg tijd voor over. Ik zie trouwens dat "landgenoot" Johan al wat informatie gaf. Wordt dat concurrentie?


Als ik vanuit mijn bureau naar buiten kijk, heb ik een mooi uitzicht op onze tuin. Daar ligt momenteel nog een sneeuwlaag van bijna een halve meter. We hebben geen thermometerhut, maar de temperaturen die onze thermometer toont, wijken niet erg af van de offciële. Vanmorgen was het nog maar eens een fris begin bij min 10 graden Celsius. Tegen de middag hebben we toch al twee graden aan de positieve kant. Waar zit ik dan wel als de natuur er zo winters bijligt? Het noorden van Finland waarheen ik tien jaar geleden ben verhuisd, samen met (Finse) vrouw en kinderen.


In België was ik de kostverdiener en mijn vrouw zat thuis met de kindjes. Finland was toen nog geen lid van de Europese Unie en haar diploma was niks waard in België. Later kreeg ze van een Finse vertaalster werk, maar toen de kans kwam om aan de slag te gaan in de apotheek  van het "dorp" waar ze was opgegroeid, hebben we niet lang geaarzeld. De eerste jaren hier was mijn taak vooral huisvader en heb ik zowat alle huishoudelijke karweien kunnen aanleren, terwijl mijn wederhelft in de apotheek eindelijk haar diploma in daden en salaris kon omzetten. De laatste jaren heb ik als freelance leraar en vertaler steeds meer werk gekregen en dat brengt me op verschillende plaatsen in Finland. Maar het liefst ben ik toch hier in het noorden waar er ruimte en natuur is.


 

Eerste Gallup in Finland: populisten evenveel plaatsen als de partij van de premier?

Hier in Finland is er nog niet veel te merken van de Europese verkiezingen. Het grootste nieuws in de laatste weken was dat Timo Soini, de voorzitter van de populistische Perussuomalaiset ("basis Finnen") zich kandidaat stelt voor de verkiezingen. Perussuomalaiset is anti-EU, en wil de inmenging van de EU in Finse zaken tot een minimum beperken. Perussuomalaiset heeft een kartel met de Christen-Democraten, een kleine partij die traditionele christelijke waarden verdedigt. Geen van beide partijen heeft op dit moment een zetel in het Europese parlement.

Deze week zijn de resultaten van een eerste gallup, georganiseerd door de liberale Kokoomus, gepubliceerd. Volgens deze gallup gaat het kartel zeker 1 zetel halen, en maakt zij kans op een tweede zetel. Beide zetels zouden zij wegkapen van de Centrumpartij, de partij van de Finse premier Matti Vanhanen, die van 4 zetels zou terugvallen tot 2 zetels.

Finse verkiezingen zijn persoonsverkiezingen: de kandidaten met het hoogste aantal stemmen gaan naar het parlement. Hierdoor zijn er een groot aantal populaire figuren in het parlement, zoals de voormalige rallykampioen Ari Vatanen. Het vormen van een kartel met een andere partij heeft daardoor ook zijn risico's: een partij kan in totaal veel meer stemmen krijgen, maar een bekende figuur van de kleinere partij kan de zetel wegkapen. Perussuomalaiset heeft verschillende bekende figuren als kandidaat, en maakt daardoor kans een tweede zetel te krijgen door de stemmen van de kristelijke partij.


 

Zoeken op deze blog






Vlaamse blogs