Waarheid en politiek in Polen. (3) De Poolse gezondheidszorg

  • Gepost op vrijdag 27 augustus 2010 om 19:36
  • door Rinaldo Neels
  • in Polen

Injectieschema

‘Mama, papa, jullie hebben een keuze! Jullie kunnen een combinatievaccin kiezen met minder pijn en minder tranen’, aldus de vertaling van de hoofdtekst van een overheidspromotiefolder voor het officiële vaccinatieprogramma (pasgeborenen – 3 jaar; zie foto). In Polen is het bij wet verplicht om baby’s te laten vaccineren tegen tuberculose, difterie, tetanus, kinkhoest, hepatitis B, Haemophilus influenzae type B, polio en de klassieke kinderziektes (mazelen, bof, rode hond).  Een aantal andere vaccins zoals deze tegen hepatitis A, het rotavirus, pneumopokken en de waterpokken worden aanbevolen maar zijn niet verplicht. In België is alleen het vaccin tegen kinderpolio bij wet verplicht, maar de meeste andere vaccins worden ten zeerste aanbevolen. Voor het toedienen van de vaccins moet een kalender worden gevolgd, een aantal vaccins moet worden herhaald  (zie foto). Er bestaan verschillende soorten vaccinatieprogramma’s. In Polen worden van overheidswege 3 programma’s voorgesteld. Het eerste programma is gratis: 21 spuitjes verspreid over 3 jaar. Het tweede programma kost in totaal ongeveer 500 PLN (125 EUR) en bevat 14 spuitjes verspreid over 3 jaar omdat er een combinatievaccin wordt gebruikt. Zoals de folder benadrukt: minder pijn, minder tranen. Het derde en laatste programma bevat 12 spuitjes (maar liefst 9 minder! wordt in de folder beklemtoond!) verspreid over 3 jaar met een kostenplaatje van ongeveer 1500 PLN (375 EUR, net iets hoger dan het maandloon van een assistent-docent aan een universiteit of een kassabediende in een supermarkt). Met andere woorden, het laatste – maar helaas het duurste programma – is het minst pijnvol voor de baby met het minst aantal tranen tot gevolg!

De hierboven besproken officiële reclamefolder  is  één van de meest immorele die ik ooit in mijn leven heb gezien!  Alsof mensen met gemiddelde Poolse salarissen werkelijk een keuze zouden hebben! Ikzelf heb voor mijn dochtertje betaald voor een programma met ‘minder tranen’, niet met geld van mijn Poolse rekening  waarvan het bedrag  zich altijd dichtbij het nulpunt bevindt, maar met geld van mijn Belgische spaarrekening!  

Er is trouwens nog een kleine praktische moeilijkheid verbonden met de toediening van zo’n combinatievaccin. De zorgcentra hebben deze immers niet in voorraad in hun medische koelkast. Je moet zelf met een briefje van de dokter naar de apotheek gaan om het gekozen combinatievaccin te bestellen. De volgende dag kan je die dan bij de apotheek oppikken. Je hebt dan maximum 30 minuten om naar de dokter te gaan die het vaccin toedient, want het is belangrijk dat het vaccin op lage  temperatuur wordt gehouden. Op een bijgevoegd papiertje noteert de apotheker immers heel exact de datum en het uur waarop het vaccin werd opgepikt. De dokter of verpleegster die het vaccin toedient moet dit controleren en mag het vaccin niet toedienen wanneer de termijn van 30 minuten werd overschreden.  Wij hadden trouwens bij het eerste vaccin een bizarre ervaring. Toen we het vaccin wilden ophalen gaf de apothekersvrouw met schaamte toe dat ze het vaccin had ontvangen maar onmiddelijk had moeten weigeren. De dienstdoende koerier van het medische magazijn waar het vaccin door de apothekersvrouw was besteld was zich niet bewust van het feit dat het vaccin het hele traject  in een koelzak op lage temperatuur moest gehouden worden. De apothekersvrouw was naar eigen zeggen zo verontwaardigd dat ze het vaccin in een ander magazijn had besteld. Ik weet niet of het  opgewarmde vaccin uiteindelijk werd vernietigd, maar we moesten omwille van deze reden ons doktersbezoek naar een andere datum verschuiven.

Het is niet mijn bedoeling om met de aanzet van dit artikel een persoonlijke klaagzang in het openbaar te introduceren, alhoewel het goed doet om enkele persoonlijke ervaringen schriftelijk vast te leggen en op die manier te delen met mijn landgenoten. Mijn keuze om dit artikel te beginnen met deze promotiefolder heeft vooral te maken met mijn mening dat dit gegeven typerend is voor de hele Poolse ziekenzorg! Tijdens het grote presidentiële verkiezingsdebat van 30 juni 2010 op TVP 1 werd  gesteld dat de Poolse ziekenzorg ‘gratis’ is.  Maar tussen theorie en praktijk  ligt een hemelbreed verschil.

In eerste instantie is er de vreselijke administratie die elke zorgtrekkende moet ondergaan om te kunnen genieten van de zogenaamde gratis ziekenzorg. Ik verwijs naar een vorige bijdrage van mijn hand van februari 2009 over de Poolse ‘stempelmaatschappij’ (http://standaard.typepad.com/en_nu_even_elders/2010/02/stempelaars-in-polen.html)

Elke zorgbehoevende moet ingeschreven zijn in een ‘przychodnia’, een eerstelijnszorgcentrum. In zo’n centrum heb je een secretariaat waar je je moet inschrijven, en minstens 1 dokter voor algemene ziektes (wij noemen zo’n dokter een huisarts). Doorgaans zijn er ook nog een aantal specialisten verbonden aan zo’n przychodnia: otolaryngoloog, gynaecoloog, pneumoloog, pediater, ... Wegens besparingen zijn vele van deze zorgcentra gesloten met als gevolg dat de overblijvende zorgcentra veel meer klanten hebben. Ik hoor regelmatig van mensen dat ze uren moeten wachten in de gang alvorens bij de dokter te kunnen.  Jawel, in de gang!  Ikzelf heb nog nooit een zorgcentra gezien die een aparte wachtkamer had. Ook ziekenhuizen hebben zelden een wachtkamer, de gang functioneert als wachtkamer!  Bepaalde zorgcentra hebben het zo druk dat je pas over 1 of meerdere dagen bij de dokter terecht kan.  

Natuurlijk kan het allemaal veel sneller, er is gelukkig steeds de mogelijkheid om naar het privékabinet van de dokter te gaan, tegen betaling! Gemiddeld 80 tot 100 PLN (20-25 EUR) volledig uit eigen zak te betalen. Bijna alle dokters zijn verbonden aan 1 of meerdere zorgcentra en ziekenhuizen en hebben daarnaast nog een privépraktijk.

In geval van nood kan men zich steeds buiten de daguren aanmelden op de spoedafdeling van het ziekenhuis. Ikzelf heb dit reeds een aantal keer ervaren, eens voor mezelf, een aantal andere keren moest ik dringend naar de spoedafdeling voor mijn dochtertje, mijn vrouw en  2 keer met de grootouders van mijn vrouw. Daarnaast was ik reeds een aantal keer op ziekenbezoek. Achteraf bekeken zeer unieke ervaringen in schril contrast met de ervaringen die je opdoet in Belgische ziekenhuizen.  Maar ik hoop dat het wat mij betreft bij de reeds opgedane ervaringen mag blijven.

Persoonlijke ziekenhuiservaring 1: 2 jaar geleden in Lublin. Mijn vrouw kreeg ademnood waardoor ik het verstandig achtte om voor alle zekerheid naar de spoedafdeling te gaan. Het was ondertussen al laat op de avond. In het eerste ziekenhuis kregen we te horen dat er geen samenwerkingsakkoord bestond met ons eerstelijnszorgcentrum (verbonden met de universiteit waar ik werk) wat betekende dat we eerst moesten betalen om tot de dokter te worden toegelaten.  Dat was nieuw voor ons, het feit dat je op voorhand moet weten met welke ziekenhuizen de eerstelijnszorgcentra akkoorden hebben. Aangezien het ondertussen wat beter met mijn vrouw ging besloten we naar een ander ziekenhuis te gaan. Zelfde verhaal. Er werd gesuggereerd om naar het militaire ziekenhuis te gaan want vermoedelijk had dat ziekenhuis wel met ons universitair eerstelijnszorgscentrum een akkoord. We reden naar het militair ziekenhuis. Daar werd ons meegedeeld dat er vroeger een akkoord met het universitair zorgcentrum bestond, maar dat dit akkoord een jaar tevoren niet was verlengd. Wij dus naar het  4de ziekenhuis. Daar werden we heel vriendelijk en kostenloos behandeld.

Persoonlijke ziekenhuiservaring 2: Stevig in de geldbeugel getast om een dokter privé naar onze woning te laten komen om ons pasgeboren dochtertje van 1 week te onderzoeken. De dokter vermoedde  een infectieziekte en stuurde ons onmiddellijk naar het ziekenhuis voor verder onderzoek. We schrijven januari 2010, hevige winter, pakken sneeuw. We rijden naar het provinciale ziekenhuis. Eerste probleem: geen parkeerplaats. Vrouw met schoonouders gedropt en dan met de auto een kilometer verder. Ik wandel terug naar het ziekenhuis, er blijken vele spoedgevallen te zijn. Een lange rij wachtende zieken in de gang! Ik doe samen met mijn vrouw alles om ons dochtertje te beschermen tegen de  mogelijke extra bacterieën die in de lucht hangen. De voordeur gaat geregeld open, een koude luchtstroom waait telkens naar binnen. We houden ons dochtertje warm. Na een paar uur blijkt dat ons dochtertje wel degelijk een bacterie te pakken had en worden we doorverwezen naar een ander ziekenhuis gespecialiseerd voor de behandeling van kinderen. Het is uiteindelijk allemaal goed gekomen na nog heel wat andere minder leuke ervaringen.

Persoonlijke ziekenhuiservaring 3: Met de grootmoeder van mijn vrouw  om 20u00 naar de spoedafdeling. Eerst inschrijven in de receptie en daarna naar de wachtgang. Daar wachten  tot 3u ’s morgens om eindelijk te vernemen dat grootmoeder een aantal dagen in het ziekenhuis moet blijven. Ze heeft vermoedelijk één of andere voedselvergiftiging opgelopen. Tijdens de lange wachttijd zijn we getuige van een schrijnend tafereel. Een oude vrouw ligt zieltogend op een draagberrie in de wachtgang. Haar dochter doet wat ze kan om haar te steunen. Telkens wanneer een verpleegster passeert vraagt ze met geïrriteerde stem wanneer de dokter komt. De verpleegster antwoordt dat ze dat niet weet, de dokter van nachtdienst is bezig met een spoedoperatie. De vrouw schreeuwt dat het schandalig is dat haar moeder aan het sterven is terwijl niemand haar kan helpen. Op een bepaald moment neemt ze haar gsm en telefoneert naar een journalist. Ze vertelt hem dat haar moeder in het ziekenhuis in de gang ligt te sterven terwijl niemand iets doet. Ze nodigt hem uit om naar het ziekenhuis te komen, dit wordt beslist een interessant verhaal voor de krant. De journalist kon zich blijkbaar niet vrijmaken. Ik weet niet in hoeverre de vrouw  al dan niet gedreven door paniek overdreef. Ik weet ook niet of de oude vrouw het heeft gehaald. Ik beschrijf alleen wat je kan meemaken als wachtende in het ziekenhuis.

Maar de ziekenzorg is gratis! Zo werd het tijdens het grote presidentiële verkiezingsdebat van 30 juni 2010 verkondigd. Er werd niet gezegd tijdens dat debat dat elke maand een overheidsinstantie op basis van statistieken bepaalt aan welke quota elk ziekenhuis zich moet houden. Concreet: om de kosten in de hand te houden wordt elke maand vastgelegd hoeveel geld een ziekenhuis mag uitgeven voor bv. operaties, chemotherapie, nierdialyses, ... Het gevolg: iedereen heeft het recht op heelkundige behandelingen, maar je moet soms wat geduld hebben. Ik ken persoonlijk een aantal mensen die 4 tot zelfs 6 maanden moeten wachten voor een hartoperatie of de heelkundige verwijdering van een gezwel. Dit kan natuurlijk veel sneller, als je privé gaat en betaalt! In het geval dat je daadwerkelijk aan het sterven bent dan heb je wel het recht op een prioritaire behandeling! Maar voor de interpretatie van dit gegeven bestaan geen eensluidende criteria.

Toch is niet alles gratis. Voor medicijnen wordt een kost aangerekend. Niet alle ziekenhuisbehandelingen zijn gratis. Voor bepaalde labo-onderzoeken wordt ook een kost aangerekend. Het begrip ‘gratis’ moet in haar context worden geplaatst.

‘De Poolse ziekenhuizen zijn niet geprivatiseerd’. Ik kom hier terug op de delicate discussie die tijdens de verkiezingscampagne van mei-juni 2010 werd gevoerd (zie eerste bijdrage van deze reeks over politiek en waarheid in Polen van 6 juli 2010: http://standaard.typepad.com/en_nu_even_elders/2010/07/waarheid-en-politiek-verkiezingen-in-polen-1-inleidende-terreinverkenning.html). Private ziekenhuizen bestaan in Polen, maar die zijn in de minderheid. Maar de wijze waarop de officiële ziekenhuizen georganiseerd worden tart elke verbeelding.  Ik illustreer de situatie in Trójmiasto (het stedentrio Gdańsk-Sopot-Gdynia). In dit gebied zijn er 11 ziekenhuizen. 1 van deze 11 is volledig privaat (http://www.swissmed.com.pl/index.php?menuGlowne=1&page=onas.php). De 10 andere zijn overheidsziekenhuizen. Opmerkelijk is dat slechts 4 van die 10 ziekenhuizen een eigen bloedcentrum hebben en eigen labo’s. Voor bloedanalyses of bloedvloeistof (nodig voor transfusies) moeten 6 ziekenhuizen een beroep doen op privé-labo’s en de privébloedbank of op de labo’s van de 4 andere officiële ziekenhuizen (die vaak overbelast zijn). Er zijn in Gdańsk 2 privébloedbanken. Het moet gezegd dat deze bloedbanken  dankzij EU-kapitaal over de modernste apparatuur beschikken. Vaak gebeurt het als volgt. Een ziekenhuis in Gdańsk heeft dringend bloed  nodig. Er wordt getelefoneerd naar de bloedbank. Alles wordt in gereedheid gebracht en met de bloedtransportwagen 10 km verder naar het desbetreffende ziekenhuis gebracht. Pech voor het slachtoffer wanneer dit in een file-uur moet gebeuren. Ook voor wat betreft bloedanalyses kan men in 6 ziekenhuizen niet altijd efficiënt werken: het bloed moet gebracht worden naar het labo (soms 15 km verder), daar wordt het geanalyseerd en de gegevens worden dan doorgebeld. Ook andere onderdelen van de officiële ziekenhuizen zijn vaak geprivatiseerd: de maaltijddienst, de poetsdienst, de revalidatiedienst, en naar ik heb vernomen (maar ik heb dit nog niet kunnen verifiëren) soms ook de rőntgendienst.

Dokters en verpleegsters zijn overwerkt, onderbetaald en onderbemand. Ik heb al gewezen op het feit dat dokters heel vaak in 2 tot 3 ziekenhuizen en/of zorgcentra werken en daarnaast nog een eigen privépraktijk hebben. Dokters en verpleegsters werken doorgaans tussen de  70 en 90 uur per week. In mijn kennissenkring bevinden zich een aantal mensen die in de ziekenzorgsector werken. Een heel normaal werkpatroon: men werkt tijdens de dag (7u00-15u00) maar men moet daarnaast nog 7 tot 8 keer per maand de nacht doen. De nacht komt bovenop de dag (niet in plaats van), dus 15u00-7u00 komt daar nog bij. Het is niet zeldzaam dat dokters en verpleegsters 8 keer per maand 24 tot 26 uur in 1 blok presteren. Als het wat minder druk is hebben ze de mogelijkheid om zich even neer te leggen voor een nachtelijke siësta, maar vaak is het druk! Er wordt immers bespaard op personeel en salarissen, dus moet men steeds meer werken. De grootste problemen van het ziekenhuispersoneel zijn  oververmoeidheid en stress. Hierdoor worden extra fouten gemaakt, soms met fatale gevolgen! De kop van jut is natuurlijk de dokter of de verpleegster. Hierdoor lopen inderdaad ook vele norse, minder beminnelijke dokters en verpleegsters rond (hoewel ikzelf op dit vlak tot nu toe niet mag klagen). Ik bezie dit met verbijstering! Het systeem is verantwoordelijk voor een falende organisatie van de zorgsector.  Omdat ik me afvroeg of de gevolgen van dit alles statistisch zichtbaar is heb ik een kijkje genomen in de internationale gegevensbank van de CIA (https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/region/region_eur.html). Ik heb even België vergeleken met Polen voor het jaar 2009. Ik laat de volgende gegevens ongecommentarieerd voor zich spreken:

· Kindermortaliteit:  België:  4,44 per 1000 levendgeboren/ Polen: 6,8 per 1000 levendgeborenen [in Polen dus 50% meer kindermortaliteit]

· Levensverwachting vanaf de geboorte: België: 79,22 jaar/Polen: 75,63 jaar

· Percentage 65-plussers: Belgie: 17,6 %/Polen: 13,4%

· Fertiliteitsgraad: België: 1,65 geboortes per jaar per vrouw/Polen: 1,28 geboortes per jaar per vrouw  

 


 

Reacties

Aitzema zei op 27 augustus 2010 om 21:33

De waarheid komt niet uit de politiek. Jarosław Kaczyński kreeg door de rechtbank nagenoeg een spreekverbod opgelegd wegens zijn uitspraak dat de gezondheidszorg in Polen door de partij van zijn tegenstander, Bronisław Komorowski, "geprivatiseerd zou worden". Welnu, de feiten spreken voor zich, alleen willen de meeste Polen die waarheid liever niet onder ogen zien.

Niet reageren, zwijgend aanvaarden dat dit soort toestanden voor het beste zijn - dit is het motto van de nieuwe Poolse burger. De nieuwe Poolse politiek werkt deze mentaliteit graag in de hand. Kritiek op de regeerders wordt vaak gezien als een uiting van extremisme. Ik verbaas me daar niet over. 50% Poolse burgers willen vooral "rust in de politiek". Hervormingen in de ziekenzorg? Te veel gevraagd.

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.


In samenwerking met


Schrijf mee

Woont u in het buitenland? Wil u ook meeschrijven aan En Nu Even Elders? Stuur een e-mail naar weblog@standaard.be



Zoeken op deze blog