Waarheid en politiek in Polen. (3) De Poolse gezondheidszorg

Injectieschema

‘Mama, papa, jullie hebben een keuze! Jullie kunnen een combinatievaccin kiezen met minder pijn en minder tranen’, aldus de vertaling van de hoofdtekst van een overheidspromotiefolder voor het officiële vaccinatieprogramma (pasgeborenen – 3 jaar; zie foto). In Polen is het bij wet verplicht om baby’s te laten vaccineren tegen tuberculose, difterie, tetanus, kinkhoest, hepatitis B, Haemophilus influenzae type B, polio en de klassieke kinderziektes (mazelen, bof, rode hond).  Een aantal andere vaccins zoals deze tegen hepatitis A, het rotavirus, pneumopokken en de waterpokken worden aanbevolen maar zijn niet verplicht. In België is alleen het vaccin tegen kinderpolio bij wet verplicht, maar de meeste andere vaccins worden ten zeerste aanbevolen. Voor het toedienen van de vaccins moet een kalender worden gevolgd, een aantal vaccins moet worden herhaald  (zie foto). Er bestaan verschillende soorten vaccinatieprogramma’s. In Polen worden van overheidswege 3 programma’s voorgesteld. Het eerste programma is gratis: 21 spuitjes verspreid over 3 jaar. Het tweede programma kost in totaal ongeveer 500 PLN (125 EUR) en bevat 14 spuitjes verspreid over 3 jaar omdat er een combinatievaccin wordt gebruikt. Zoals de folder benadrukt: minder pijn, minder tranen. Het derde en laatste programma bevat 12 spuitjes (maar liefst 9 minder! wordt in de folder beklemtoond!) verspreid over 3 jaar met een kostenplaatje van ongeveer 1500 PLN (375 EUR, net iets hoger dan het maandloon van een assistent-docent aan een universiteit of een kassabediende in een supermarkt). Met andere woorden, het laatste – maar helaas het duurste programma – is het minst pijnvol voor de baby met het minst aantal tranen tot gevolg!

De hierboven besproken officiële reclamefolder  is  één van de meest immorele die ik ooit in mijn leven heb gezien!  Alsof mensen met gemiddelde Poolse salarissen werkelijk een keuze zouden hebben! Ikzelf heb voor mijn dochtertje betaald voor een programma met ‘minder tranen’, niet met geld van mijn Poolse rekening  waarvan het bedrag  zich altijd dichtbij het nulpunt bevindt, maar met geld van mijn Belgische spaarrekening!  

Er is trouwens nog een kleine praktische moeilijkheid verbonden met de toediening van zo’n combinatievaccin. De zorgcentra hebben deze immers niet in voorraad in hun medische koelkast. Je moet zelf met een briefje van de dokter naar de apotheek gaan om het gekozen combinatievaccin te bestellen. De volgende dag kan je die dan bij de apotheek oppikken. Je hebt dan maximum 30 minuten om naar de dokter te gaan die het vaccin toedient, want het is belangrijk dat het vaccin op lage  temperatuur wordt gehouden. Op een bijgevoegd papiertje noteert de apotheker immers heel exact de datum en het uur waarop het vaccin werd opgepikt. De dokter of verpleegster die het vaccin toedient moet dit controleren en mag het vaccin niet toedienen wanneer de termijn van 30 minuten werd overschreden.  Wij hadden trouwens bij het eerste vaccin een bizarre ervaring. Toen we het vaccin wilden ophalen gaf de apothekersvrouw met schaamte toe dat ze het vaccin had ontvangen maar onmiddelijk had moeten weigeren. De dienstdoende koerier van het medische magazijn waar het vaccin door de apothekersvrouw was besteld was zich niet bewust van het feit dat het vaccin het hele traject  in een koelzak op lage temperatuur moest gehouden worden. De apothekersvrouw was naar eigen zeggen zo verontwaardigd dat ze het vaccin in een ander magazijn had besteld. Ik weet niet of het  opgewarmde vaccin uiteindelijk werd vernietigd, maar we moesten omwille van deze reden ons doktersbezoek naar een andere datum verschuiven.

Het is niet mijn bedoeling om met de aanzet van dit artikel een persoonlijke klaagzang in het openbaar te introduceren, alhoewel het goed doet om enkele persoonlijke ervaringen schriftelijk vast te leggen en op die manier te delen met mijn landgenoten. Mijn keuze om dit artikel te beginnen met deze promotiefolder heeft vooral te maken met mijn mening dat dit gegeven typerend is voor de hele Poolse ziekenzorg! Tijdens het grote presidentiële verkiezingsdebat van 30 juni 2010 op TVP 1 werd  gesteld dat de Poolse ziekenzorg ‘gratis’ is.  Maar tussen theorie en praktijk  ligt een hemelbreed verschil.

In eerste instantie is er de vreselijke administratie die elke zorgtrekkende moet ondergaan om te kunnen genieten van de zogenaamde gratis ziekenzorg. Ik verwijs naar een vorige bijdrage van mijn hand van februari 2009 over de Poolse ‘stempelmaatschappij’ (http://standaard.typepad.com/en_nu_even_elders/2010/02/stempelaars-in-polen.html)

Elke zorgbehoevende moet ingeschreven zijn in een ‘przychodnia’, een eerstelijnszorgcentrum. In zo’n centrum heb je een secretariaat waar je je moet inschrijven, en minstens 1 dokter voor algemene ziektes (wij noemen zo’n dokter een huisarts). Doorgaans zijn er ook nog een aantal specialisten verbonden aan zo’n przychodnia: otolaryngoloog, gynaecoloog, pneumoloog, pediater, ... Wegens besparingen zijn vele van deze zorgcentra gesloten met als gevolg dat de overblijvende zorgcentra veel meer klanten hebben. Ik hoor regelmatig van mensen dat ze uren moeten wachten in de gang alvorens bij de dokter te kunnen.  Jawel, in de gang!  Ikzelf heb nog nooit een zorgcentra gezien die een aparte wachtkamer had. Ook ziekenhuizen hebben zelden een wachtkamer, de gang functioneert als wachtkamer!  Bepaalde zorgcentra hebben het zo druk dat je pas over 1 of meerdere dagen bij de dokter terecht kan.  

Natuurlijk kan het allemaal veel sneller, er is gelukkig steeds de mogelijkheid om naar het privékabinet van de dokter te gaan, tegen betaling! Gemiddeld 80 tot 100 PLN (20-25 EUR) volledig uit eigen zak te betalen. Bijna alle dokters zijn verbonden aan 1 of meerdere zorgcentra en ziekenhuizen en hebben daarnaast nog een privépraktijk.

In geval van nood kan men zich steeds buiten de daguren aanmelden op de spoedafdeling van het ziekenhuis. Ikzelf heb dit reeds een aantal keer ervaren, eens voor mezelf, een aantal andere keren moest ik dringend naar de spoedafdeling voor mijn dochtertje, mijn vrouw en  2 keer met de grootouders van mijn vrouw. Daarnaast was ik reeds een aantal keer op ziekenbezoek. Achteraf bekeken zeer unieke ervaringen in schril contrast met de ervaringen die je opdoet in Belgische ziekenhuizen.  Maar ik hoop dat het wat mij betreft bij de reeds opgedane ervaringen mag blijven.

Persoonlijke ziekenhuiservaring 1: 2 jaar geleden in Lublin. Mijn vrouw kreeg ademnood waardoor ik het verstandig achtte om voor alle zekerheid naar de spoedafdeling te gaan. Het was ondertussen al laat op de avond. In het eerste ziekenhuis kregen we te horen dat er geen samenwerkingsakkoord bestond met ons eerstelijnszorgcentrum (verbonden met de universiteit waar ik werk) wat betekende dat we eerst moesten betalen om tot de dokter te worden toegelaten.  Dat was nieuw voor ons, het feit dat je op voorhand moet weten met welke ziekenhuizen de eerstelijnszorgcentra akkoorden hebben. Aangezien het ondertussen wat beter met mijn vrouw ging besloten we naar een ander ziekenhuis te gaan. Zelfde verhaal. Er werd gesuggereerd om naar het militaire ziekenhuis te gaan want vermoedelijk had dat ziekenhuis wel met ons universitair eerstelijnszorgscentrum een akkoord. We reden naar het militair ziekenhuis. Daar werd ons meegedeeld dat er vroeger een akkoord met het universitair zorgcentrum bestond, maar dat dit akkoord een jaar tevoren niet was verlengd. Wij dus naar het  4de ziekenhuis. Daar werden we heel vriendelijk en kostenloos behandeld.

Persoonlijke ziekenhuiservaring 2: Stevig in de geldbeugel getast om een dokter privé naar onze woning te laten komen om ons pasgeboren dochtertje van 1 week te onderzoeken. De dokter vermoedde  een infectieziekte en stuurde ons onmiddellijk naar het ziekenhuis voor verder onderzoek. We schrijven januari 2010, hevige winter, pakken sneeuw. We rijden naar het provinciale ziekenhuis. Eerste probleem: geen parkeerplaats. Vrouw met schoonouders gedropt en dan met de auto een kilometer verder. Ik wandel terug naar het ziekenhuis, er blijken vele spoedgevallen te zijn. Een lange rij wachtende zieken in de gang! Ik doe samen met mijn vrouw alles om ons dochtertje te beschermen tegen de  mogelijke extra bacterieën die in de lucht hangen. De voordeur gaat geregeld open, een koude luchtstroom waait telkens naar binnen. We houden ons dochtertje warm. Na een paar uur blijkt dat ons dochtertje wel degelijk een bacterie te pakken had en worden we doorverwezen naar een ander ziekenhuis gespecialiseerd voor de behandeling van kinderen. Het is uiteindelijk allemaal goed gekomen na nog heel wat andere minder leuke ervaringen.

Persoonlijke ziekenhuiservaring 3: Met de grootmoeder van mijn vrouw  om 20u00 naar de spoedafdeling. Eerst inschrijven in de receptie en daarna naar de wachtgang. Daar wachten  tot 3u ’s morgens om eindelijk te vernemen dat grootmoeder een aantal dagen in het ziekenhuis moet blijven. Ze heeft vermoedelijk één of andere voedselvergiftiging opgelopen. Tijdens de lange wachttijd zijn we getuige van een schrijnend tafereel. Een oude vrouw ligt zieltogend op een draagberrie in de wachtgang. Haar dochter doet wat ze kan om haar te steunen. Telkens wanneer een verpleegster passeert vraagt ze met geïrriteerde stem wanneer de dokter komt. De verpleegster antwoordt dat ze dat niet weet, de dokter van nachtdienst is bezig met een spoedoperatie. De vrouw schreeuwt dat het schandalig is dat haar moeder aan het sterven is terwijl niemand haar kan helpen. Op een bepaald moment neemt ze haar gsm en telefoneert naar een journalist. Ze vertelt hem dat haar moeder in het ziekenhuis in de gang ligt te sterven terwijl niemand iets doet. Ze nodigt hem uit om naar het ziekenhuis te komen, dit wordt beslist een interessant verhaal voor de krant. De journalist kon zich blijkbaar niet vrijmaken. Ik weet niet in hoeverre de vrouw  al dan niet gedreven door paniek overdreef. Ik weet ook niet of de oude vrouw het heeft gehaald. Ik beschrijf alleen wat je kan meemaken als wachtende in het ziekenhuis.

Maar de ziekenzorg is gratis! Zo werd het tijdens het grote presidentiële verkiezingsdebat van 30 juni 2010 verkondigd. Er werd niet gezegd tijdens dat debat dat elke maand een overheidsinstantie op basis van statistieken bepaalt aan welke quota elk ziekenhuis zich moet houden. Concreet: om de kosten in de hand te houden wordt elke maand vastgelegd hoeveel geld een ziekenhuis mag uitgeven voor bv. operaties, chemotherapie, nierdialyses, ... Het gevolg: iedereen heeft het recht op heelkundige behandelingen, maar je moet soms wat geduld hebben. Ik ken persoonlijk een aantal mensen die 4 tot zelfs 6 maanden moeten wachten voor een hartoperatie of de heelkundige verwijdering van een gezwel. Dit kan natuurlijk veel sneller, als je privé gaat en betaalt! In het geval dat je daadwerkelijk aan het sterven bent dan heb je wel het recht op een prioritaire behandeling! Maar voor de interpretatie van dit gegeven bestaan geen eensluidende criteria.

Toch is niet alles gratis. Voor medicijnen wordt een kost aangerekend. Niet alle ziekenhuisbehandelingen zijn gratis. Voor bepaalde labo-onderzoeken wordt ook een kost aangerekend. Het begrip ‘gratis’ moet in haar context worden geplaatst.

‘De Poolse ziekenhuizen zijn niet geprivatiseerd’. Ik kom hier terug op de delicate discussie die tijdens de verkiezingscampagne van mei-juni 2010 werd gevoerd (zie eerste bijdrage van deze reeks over politiek en waarheid in Polen van 6 juli 2010: http://standaard.typepad.com/en_nu_even_elders/2010/07/waarheid-en-politiek-verkiezingen-in-polen-1-inleidende-terreinverkenning.html). Private ziekenhuizen bestaan in Polen, maar die zijn in de minderheid. Maar de wijze waarop de officiële ziekenhuizen georganiseerd worden tart elke verbeelding.  Ik illustreer de situatie in Trójmiasto (het stedentrio Gdańsk-Sopot-Gdynia). In dit gebied zijn er 11 ziekenhuizen. 1 van deze 11 is volledig privaat (http://www.swissmed.com.pl/index.php?menuGlowne=1&page=onas.php). De 10 andere zijn overheidsziekenhuizen. Opmerkelijk is dat slechts 4 van die 10 ziekenhuizen een eigen bloedcentrum hebben en eigen labo’s. Voor bloedanalyses of bloedvloeistof (nodig voor transfusies) moeten 6 ziekenhuizen een beroep doen op privé-labo’s en de privébloedbank of op de labo’s van de 4 andere officiële ziekenhuizen (die vaak overbelast zijn). Er zijn in Gdańsk 2 privébloedbanken. Het moet gezegd dat deze bloedbanken  dankzij EU-kapitaal over de modernste apparatuur beschikken. Vaak gebeurt het als volgt. Een ziekenhuis in Gdańsk heeft dringend bloed  nodig. Er wordt getelefoneerd naar de bloedbank. Alles wordt in gereedheid gebracht en met de bloedtransportwagen 10 km verder naar het desbetreffende ziekenhuis gebracht. Pech voor het slachtoffer wanneer dit in een file-uur moet gebeuren. Ook voor wat betreft bloedanalyses kan men in 6 ziekenhuizen niet altijd efficiënt werken: het bloed moet gebracht worden naar het labo (soms 15 km verder), daar wordt het geanalyseerd en de gegevens worden dan doorgebeld. Ook andere onderdelen van de officiële ziekenhuizen zijn vaak geprivatiseerd: de maaltijddienst, de poetsdienst, de revalidatiedienst, en naar ik heb vernomen (maar ik heb dit nog niet kunnen verifiëren) soms ook de rőntgendienst.

Dokters en verpleegsters zijn overwerkt, onderbetaald en onderbemand. Ik heb al gewezen op het feit dat dokters heel vaak in 2 tot 3 ziekenhuizen en/of zorgcentra werken en daarnaast nog een eigen privépraktijk hebben. Dokters en verpleegsters werken doorgaans tussen de  70 en 90 uur per week. In mijn kennissenkring bevinden zich een aantal mensen die in de ziekenzorgsector werken. Een heel normaal werkpatroon: men werkt tijdens de dag (7u00-15u00) maar men moet daarnaast nog 7 tot 8 keer per maand de nacht doen. De nacht komt bovenop de dag (niet in plaats van), dus 15u00-7u00 komt daar nog bij. Het is niet zeldzaam dat dokters en verpleegsters 8 keer per maand 24 tot 26 uur in 1 blok presteren. Als het wat minder druk is hebben ze de mogelijkheid om zich even neer te leggen voor een nachtelijke siësta, maar vaak is het druk! Er wordt immers bespaard op personeel en salarissen, dus moet men steeds meer werken. De grootste problemen van het ziekenhuispersoneel zijn  oververmoeidheid en stress. Hierdoor worden extra fouten gemaakt, soms met fatale gevolgen! De kop van jut is natuurlijk de dokter of de verpleegster. Hierdoor lopen inderdaad ook vele norse, minder beminnelijke dokters en verpleegsters rond (hoewel ikzelf op dit vlak tot nu toe niet mag klagen). Ik bezie dit met verbijstering! Het systeem is verantwoordelijk voor een falende organisatie van de zorgsector.  Omdat ik me afvroeg of de gevolgen van dit alles statistisch zichtbaar is heb ik een kijkje genomen in de internationale gegevensbank van de CIA (https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/region/region_eur.html). Ik heb even België vergeleken met Polen voor het jaar 2009. Ik laat de volgende gegevens ongecommentarieerd voor zich spreken:

· Kindermortaliteit:  België:  4,44 per 1000 levendgeboren/ Polen: 6,8 per 1000 levendgeborenen [in Polen dus 50% meer kindermortaliteit]

· Levensverwachting vanaf de geboorte: België: 79,22 jaar/Polen: 75,63 jaar

· Percentage 65-plussers: Belgie: 17,6 %/Polen: 13,4%

· Fertiliteitsgraad: België: 1,65 geboortes per jaar per vrouw/Polen: 1,28 geboortes per jaar per vrouw  

 


 

Waarheid en politiek in Polen. (2) De strijd tegen het water

In mei 2010, nu ondertussen ruim 2 maanden geleden, voerde een deel van de Poolse bevolking een ongelijke strijd tegen het water. Hevige regens in combinatie met snel smeltende sneeuw uit de berggebieden (Polen heeft een extreem zware winter achter de rug, met dikke lagen samengeperste sneeuw in de berggebieden tot gevolg) deden het peil van een aantal rivieren in een ijltempo stijgen met een aantal dijkbreuken tot gevolg. Honderden huizen en zelfs enkele appartementsblokken kwamen volledig onder water te staan. Ongeveer 60 000 mensen moesten worden geëvacueerd, enkele duizenden onder hen verloren hebben en houden. Voor de meeste lezers van dit artikel is deze gebeurtenis voltooid verleden tijd want we hebben reeds volop kunnen genieten van - wat volgens de weerspecialisten werd beschreven als - één van de warmste zomers sinds het begin van de officiële meteorologische metingen. Maar enkele duizenden Polen leven nog steeds in die nachtmerrie. Sommigen hebben het geluk dat ze voor (on)bepaalde tijd onderdak hebben kunnen vinden bij familie, maar psychologisch is dat elke dag zwaarder te dragen want ze willen hun familieleden niet tot last zijn. Anderen hebben minder geluk en wonen in caravan- of barakachtige toestanden. Voor degenen die een hele woning hebben verloren is de maximumcheque van 100 000 PLN (ca. 25 000 EUR) overheidssteun verre van toereikend om op korte termijn de draad van het vroegere leven herop te nemen. Er gaat trouwens een hele lijdensweg vooraf om die overheidssteun te krijgen. Voor velen is die weg nog steeds niet afgelegd: foto’s nemen, tal van documenten invullen, expertises, ... Sommigen slagen er gewoonweg niet in om de juiste administratieve wegen te vinden!

De waterramp weekte vele maatschappelijke en – bijgevolg ook – politieke discussies los: Welke personen en/of instanties dragen de grootste verantwoordelijkheid? Hoe moeten de getroffenen geholpen worden? Wat kan en moet gedaan worden om een dergelijke ramp in de toekomst te vermijden? De ramp gebeurde een maand voor de eerste ronde van de Poolse presidentsverkiezingen van  20 juni 2010, aan de vooravond van de verkiezingscampagne dus! Bijgevolg werd dit een van de grote thema’s van de verkiezingsdebatten. Dit menselijke lijden kreeg hierdoor nog een extra wrange en zelfs cynische smaak. Grote woorden, grote beschuldigingen, grote beloftes tot uitdrukking gebracht op gebroken ruggen van menselijke ellende.

De discussie begon al onmiddellijk over het al dan niet officieel erkennen van de overstromingen als een natuurramp. Partij X vond dit een evidentie, partij Y vond dit een brug te ver. De regering (partij Y) beklemtoonde herhaaldelijk haar wil om een totaal bedrag van 2 000 000 000 PLN (500 000 000 EUR) aan noodhulp te reserveren met een maximum van 100 000 PLN (25 000 EUR) per gezin, maar het uitroepen van een natuurramp was niet nodig. Partij X wees erop dat bij het uitroepen van een natuurramp extra steun uit een Europees rampenfonds zou kunnen worden verkregen. Het statuut natuurramp werd uiteindelijk niet verleend. Elke kritische observator doorziet een belangrijke reden: de Poolse grondwet stipuleert dat bij een natuurramp voor bepaalde tijd geen verkiezingen mogen gehouden worden (Poolse grondwet hoofdstuk 12, artikel 228). Dit zou in het nadeel hebben kunnen gespeeld van één van de twee partijen. Als we dit inzicht confronteren met de geografische uitslag van de verkiezingen (zie 1ste bijdrage over waarheid en politiek op deze standaardblog van 6 juli 2010, http://standaard.typepad.com/en_nu_even_elders/2010/07/waarheid-en-politiek-verkiezingen-in-polen-1-inleidende-terreinverkenning.html) dan blijkt wel degelijk dat de getroffen gebieden vooral potentiële kiezers van de oppositie bevatte. Een aantal getroffenen werden door journalisten geïnterviewd en doorgaans was het antwoord dat ze zoveel problemen hadden dat ze zich niet met politiek konden bezighouden. De meeste getroffenen zijn gewoon niet gaan stemmen. Voor velen van hen was stemmen ook formeel problematisch. Velen hebben door de watervloed alle documenten (inclusief identiteitskaart) verloren. Het kost wat tijd om dat alles via de bureaucratische mallemolen te herstellen. Sommigen slaagden er sowieso niet in om op tijd voor de verkiezingen een nieuwe identiteitskaart te bemachtigen. Bijgevolg konden sommigen gewoon niet gaan stemmen omwille van officiële identificatieproblemen.

Ikzelf was getuige van een andere cynisch gekleurde discussie op TVP 1 begin juni. Een vooraanstaand politicus van partij X verklaarde dat zijn partij  4 jaar geleden (toen zij de regeringsmeerderheid had) een plan had opgesteld om met geld uit een Europees fonds tal van waterwerken uit te voeren die waterrampen zouden moeten tegengaan. In 1997 werd Zuid-Polen immers ook geconfronteerd met een vreselijke waterramp, de Poolse regeringen zijn zich bewust van de enorme zwaktes die moeten worden aangepakt. In die discussie vroeg de politicus van partij X zich af waarom partij Y bij de machtsovername na de toenmalige parlementsverkiezingen dat plan niet had uitgevoerd. De politicus van partij Y antwoordde droogweg dat het plan niet goed was voorbereid. Ironie van het lot is dat Polen dreigt een deel van het geld terug te moeten storten aan de EU omdat elk project door de EU gesponsord binnen een bepaalde tijd moet worden gerealiseerd. Zo heeft Polen in het verleden reeds heel wat geld aan de EU moeten terugstorten omdat de bouw van autowegen niet op tijd was afgerond. Met bepaalde werken was (en is) men zelfs nu nog steeds niet begonnen!

De discussies worden nog pikanter wanneer het gaat over de verantwoordelijkheid. Tijdens de tweede ronde van het grote presidentiële verkiezingsdebat op 30 juni 2010 op TVP 1 ging het over een modern pas gebouwd appartementsblok in de Kozanówwijk te Wrocław waarvan een aantal verdiepingen volledig onder water kwamen te staan (http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35771,7930131,Dlaczego_Kozanow_nie_jest_chroniony_przed_powodzia.html) . Alle inwoners moesten worden geëvacueerd. Het gebouwencomplex is tot nader order onbewoonbaar verklaard. De kandidaat van  partij Y stelde dat de kopers ‘de risico’s kenden en bijgevolg zelf verantwoordelijk zijn voor de gevolgen van hun koop’. Ironischer kan dit volgens mij niet. Ik had namelijk een drietal weken voor het debat een reportage op dezelfde tv-zender gezien waarin het ging over de bouw van het desbetreffende moderne appartementsblok in Wrocław. In 1997 werd Wrocław immers ook volledig door water overspoeld. Twee jaar later kreeg een bouwfirma van de stad Wrocław de toestemming van de stedelijke overheid om op die plaats die in 1997 volledig overstroomd was het moderne bouwcomplex neer te zetten. In de tv-reportage werd een interview getoond uit het jaar 1999 met een stadsbestuurslid. De journalist vroeg de lokale politicus of het geen risico was om net in deze wijk een modern appartement neer te zetten. Antwoord van de politicus: ‘Dergelijke rampen komen slechts 1 keer om de 500 jaar voor’.

Ik blik nog even terug op het grote presidentiële verkiezingsdebat van 30 juni 2010 op TVP 1. Op een bepaald moment stelde de kandidaat van partij Y dat de eigenaars van de appartementswoningen ook zelf verantwoordelijk zijn omdat je bij de aankoop van een eigendom de mogelijkheid hebt om een degelijke verzekering af te sluiten. Deze stelling klinkt heel aannemelijk, maar iemand die de Poolse realiteit kent weet wel beter! Voor de meeste gezinnen is het reeds een huzarenstuk om een eigendom van bescheiden formaat te bemachtigen. De lage lonen in Polen volstaan doorgaans niet. Heel vaak is de aankoop van een eigendom mogelijk door een combinatie van werken in het buitenland, overuren, sparen, sober leven en zware leningen afsluiten. Voor vele gezinnen is er gewoon geen geld meer over om een aanvullende dure verzekering af te sluiten. Men staat gewoon niet stil bij het feit dat de woning misschien wel eens zou verloren kunnen gaan door een overstroming.

Ik schrijf dit artikel omdat ik met machteloze woede toekijk op mensen die voor de rest van hun leven in de ellende zullen moeten leven door een falend systeem. Het laatste causale gedeelte van mijn vorige zin is – ik geef het toe – een persoonlijke conclusie, maar het eerste deel van de vorige zin is een feit. In een tv-reportage over de waterramp van 1997 – want er werd natuurlijk een vergelijking gemaakt – werden een aantal getroffenen geïnterviewd. Na 13 jaar leven velen nog steeds in barakken. Die barakken werden op de televisie getoond, ik vind het schrijnend. Ik durf te stellen dat het gaat om een falend systeem omdat men zich reeds lang bewust is van de problemen maar de daadwerkelijke aanpak steeds is blijven uitstellen. Nochtans is het mogelijk om de strijd tegen het water te winnen. Nederland heeft een vreselijke waterramp gehad in 1953, maar de Nederlandse regering heeft onmiddellijk de daad bij het woord gevoegd door met de deltawerken van start te gaan met een verbluffend succesvol resultaat tot gevolg. Bovendien is reeds lang Europees geld in Polen beschikbaar voor waterwerken, een deel van dat geld dreigt verloren te gaan door een te lang uitgestelde uitvoering. Er bestaan Poolse plannen om de strijd tegen het water te voeren, maar deze blijven vaak liggen. Daarbovenop lijkt het mij de evidentie zelve dat bevoegde politici moeten uitmaken welke gebieden veilig zijn voor nieuwbouwprojecten en welke niet. Gezagsdragers beschikken over wetenschappelijke studiecomités, politici hebben de plicht om de burger te beschermen door bv. geen bouwvergunningen te verlenen in risicogebieden. Het is maar al te gemakkelijk om de verantwoordelijkheid in de schoenen van de – vaak nietsvermoedende – burger te schuiven om op die manier eigen politieke carrières veilig te stellen.

Er mag niet gesteld worden dat de getroffenen totaal aan hun lot werden overgelaten. Ik heb reeds vermeld dat de overheid een rampenfonds van 2 000 000 000 PLN heeft opzij gezet. Helaas is de maximumcheque van 100 000 PLN voor velen verre van voldoende en slaagt niet iedereen erin om de weg in de administratie te vinden. Daarnaast werden tal van caritatieve acties op touw gezet: concerten, inzamelacties, verkoop van allerlei prullaria, ... In alle kerken werden een aantal collectes gehouden, de meeste kloosters (er zijn er nog veel in Polen!) hebben ook diverse intitiatieven ondernomen. Ik minimaliseer deze acties niet, onmiddellijke noodhulp en psychologische bijstand zijn zeker belangrijk. Maar helaas brengen deze acties geen structurele meerwaarde op. Voor de structurele meerwaarde zijn de politici integraal verantwoordelijk.


 

In samenwerking met


Schrijf mee

Woont u in het buitenland? Wil u ook meeschrijven aan En Nu Even Elders? Stuur een e-mail naar weblog@standaard.be



Zoeken op deze blog