Hou het simpel, praat Afrikaans!

  • Gepost op vrijdag 27 maart 2009 om 15:00
  • door Stijn Indenhoek
  • in Zuid-Afrika

Afrikaans is een maf taaltje dat zoals bekend een dochtertaal is van het Nederlands. Vanaf de zeventiende eeuw is het Kaapse Nederlands een eigen leven gaan leiden, en werd het beïnvloed door de talen van slaven en inheemse volkeren. Ook werd het vereenvoudigd, zodat het makkelijk aan te leren was.


Dat heeft zo zijn voordelen. Afrikaans-sprekenden hebben geen last van moeilijke dt-regels, vervoegingen, sterke werkwoorden, twijfel tussen c en k enz. De tegenwoordige en verleden tijd van een werkwoord hebben maar één vorm b.v. ek doen, jy doen, hy doen, ons doen, hulle doen, ek het gedoen, sy het gedoen enz. Net als sommige Limburgers laten ze de t aan het einde van een woord wegvallen: 'n produk, de pos, polisiediens, sleg ... Meervouden zijn meestal met een simpele s of e: verkiesings, mans, vroue, boers, berge,...


Veel woorden klinken voor ons erg grappig (omgekeerd geldt dit ook!): sielkundige (psycholoog), rekenaar (computer), boomslopings (bomen vellen), moltrein (metro), deurpad (snelweg), pletterpet (veiligheidshelm), blikkieskos (conserven), suurlemoen (citroen), skelmpie (buitenechtelijk vriendinnetje), snijdokter (chirurg), dwelms (drugs), kameelperd (giraffe), hyser of hysbak (lift), warmpatat (vervelend probleem), padvark of padbuffel (wegpiraat), spoedvervolging (snelheidscontrole), bedorwe brokkie (verwend kind), loerpypie (verrekijker), seekoei (nijlpaard), bobbejaan (baviaan), paddavissie (kikkervisje), indringerbos (niet-inheemse boomsoort), drukkie (knuffel),... en zo kunnen we nog een paar dagen doorgaan. Sommige van die woorden worden door alle Zuid-Afrikanen gebruikt, zoals bakkie (pick-up), kak (klote, bullshit), voetsek! (bol het af!), vrot (rot, slecht), braai (barbecue), ja (met doffe a)...


De culturele betekenis van Afrikaans is beladen. Onder de Apartheid werd ze op een bepaald moment verplicht opgenomen in het leerpakket van scholen, zelfs in het zwarte onderwijs. Daarom heeft ze bij veel mensen een nogal negatieve bijklank. Veel zwarten in Pretoria kennen Afrikaans omdat ze het ooit hebben moeten leren, maar weigeren om het nog te spreken. Niet allemaal natuurlijk; onze zwarte tuinman Piet kent b.v. beter Afrikaans dan Engels.
In de West-Kaap is de taal minder beladen dan hier omdat ze daar al het langste wordt gesproken en omdat zowat alle kleurlingen (die veelal in de Kaapprovincie wonen) Afrikaans als moedertaal hebben. Pretoria daarentegen was de hoofdstad van de Apartheid dus is het niet verwonderlijk dat velen hier Afrikaans nog altijd als taal van de Apartheid en blanke racisten beschouwen.


De taal staat enigszins onder druk. De jeugd van tegenwoordig mengt vaak Afrikaans met Engels, ze schakelen voortdurend over van de ene naar de andere taal. Tot ergernis van de puristen natuurlijk. Daarom dat er hier ook t-shirts te koop zijn met opschriften als 'Praat Afrikaans of hou jou bek!'.


Voor een Afrikaans taalbad kan ik de website ('webwerf') van Beeld aanraden, de belangrijkste krant in het Afrikaans.


 

Reacties

 Jenny zei op 27 maart 2009 om 20:45

Wonderbaar @Stijn , heb me wel verslikt van het lachen maar ga zeker die krant proberen te volgen .
Ik ben maar eenmaal in Durban geweest en had grote moeite in een apotheek maandverband te bestellen .Na lange ,bijna obscene uitleg aan de twee dames , kwam de EUREKA : " frouwedoekies".
:)

flupke zei op 28 maart 2009 om 18:50

Pletterpet moet kletterpet zijn zoals in; Pletterval sonder kletterpet, zoals in: http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/pletterval-sonder-kletterpet.49732.php
Niet alweer verslikken @Jenny.

Ik ben onlangs enkele weken op familiebezoek in West-Vlaanderen geweest, en mij is opgevallen dat de tienerkinderen van m'n broer geen Nederlands en geen Dialekt meer kennen. Ze praten een soort KoeterVlaams.
Het mooiste voorbeeld gaf m'n nichtje toen ze op een middag eens vroeg hoelang ze reeds thuis was:
NL: Sinds wanneer ben ik hier al?
VL: Oelange ziekik ier ol?
KV: Hoe lang zijk ik hier al?
Waarop ik antwoordde: Tot je blaas leeg is. Wat ze niet meteen begreep.

 Jenny zei op 28 maart 2009 om 20:52

Bedankt @Flupke voor de waarschuwing :niet verslikt maar verstikt !:) Komt ervan als je uithuizig bent voor een lange tijd , je geraakt de ommegangstaal kwijt !:)

Bart zei op 23 oktober 2009 om 11:05

Loerpypie is geen woord in het Afrikaans. Het is gewoon verrekyker. Het onzin woord loerpypie komt uit een Knor reclame.
Ook pletterpet is eigenlijk geen correct Afrikaans en is gewoon veiligheidshelm. Ook pletterpet komt immers uit dezelfde reclame en is verzonnen.
Chirurg is volgens mij eigenlijk ook gewoon chirurg. Snydokter wordt wel gebruikt, maar snijdokter is niet correct.
Uw kritiek op 'puristen' kan ik ook niet echt smaken. Als u iets kent van de geschiedenis van de Afrikaners en het boerevolk zou u hun strijd om het behoud van hun taal begrijpen en respecteren.

Bart zei op 23 oktober 2009 om 11:05

Loerpypie is geen woord in het Afrikaans. Het is gewoon verrekyker. Het onzin woord loerpypie komt uit een Knor reclame.
Ook pletterpet is eigenlijk geen correct Afrikaans en is gewoon veiligheidshelm. Ook pletterpet komt immers uit dezelfde reclame en is verzonnen.
Chirurg is volgens mij eigenlijk ook gewoon chirurg. Snydokter wordt wel gebruikt, maar snijdokter is niet correct.
Uw kritiek op 'puristen' kan ik ook niet echt smaken. Als u iets kent van de geschiedenis van de Afrikaners en het boerevolk zou u hun strijd om het behoud van hun taal begrijpen en respecteren.

Stijn Indenhoek zei op 23 oktober 2009 om 11:20

Wat loerpypie betreft, moet ik u gelijk geven. Iets te snel geweest bij mijn zoektocht naar andere voorbeelden dan degene die ik in het straatbeeld zag! Pletterpet moet eigenlijk kletterpet zijn, zie reactie van Flupke. Kan zijn dat dat woord eerder Namibisch Afrikaans is, weet ik niet. Snijdokter heb ik al letterlijk zien staan, maar is in correct Afrikaans inderdaad snydokter. Wat uw laatste opmerking betreft, gaat u nogal kort door de bocht: ik ben goed op de hoogte van die hele geschiedenis, laat staan dat ik geen begrip zou hebben voor hun streven naar behoud van Afrikaans. 't Is gewoon een vaststelling dat velen Engels en Afrikaans door elkaar klutsen en dat sommigen - ik noemde ze misschien onterecht 'puristen' - zich daar zwaar aan ergeren.

Bart zei op 23 oktober 2009 om 17:43

Ik had niet de bedoeling u voor de schenen te trappen, mijn excuses. Het Afrikaans en het boerevolk in het algemeen liggen me echter nogal nauw aan het hart. Sinds de Engelsen Transvaal en Oranje Vrystaat afgenomen hebben van de boerebevolking zijn zij steeds onderdrukt. Zowel tijdens de Engelse onderdrukking als daarna. Waar de afschaffing van de apartheid immers mogelijkheden gebracht heeft voor sommigen heeft dit voor de boere eigenlijk nog meer ellende gebracht zowel op economisch vlak (BEE bijvoorbeeld) maar ook op persoonlijk gebied (de plaasmoorde!) Uiteraard pleit ik niet voor het terug invoeren van de apartheid. Maar het boerevolk heeft recht op een staat, recht op Transvaal en Oranje Vrystaat. In plaats daarvan krijgen ze racisme en onderdrukking. Dat deze mensen 'purist' zijn als het op het spreken van Afrikaans aankomt begrijp ik ten zeerste.

Vriendelijke groet,

Bart

 dorothé zei op 27 mei 2010 om 09:02

Weet iemand wat de betekenidn van het woord "bijderwets" is?

 dorothé zei op 27 mei 2010 om 09:02

Weet iemand wat de betekenidn van het woord "bijderwets" is?

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.


In samenwerking met





Zoeken op deze blog