Sportdag

Zaterdag was het undokai (運動会) in de school van mijn dochter. Undokai wordt veelal vertaald als 'sportdag' maar eigenlijk is het meer een sportieve bijeenkomst. Het gaat niet alleen om sport maar ook om dans, spelletjes... Kortom, bewegen in de buitenlucht.

Undokai is een belangrijke jaarlijkse gebeurtenis in elke Japanse lagere school. Wekenlang bereiden de kinderen zich voor. Op de grote dag komen de ouders en familieleden kijken. Iedereen brengt een picknick mee.

Undokai behoort zeker niet tot de oude traditie van Japan. Ik denk dat iets gelijkaardig ook in Noord-Amerika bestaat. Wat de sportdag wel heel Japans maakt, is de grote nadruk op groepssamenwerking. Het gaat absoluut niet om individuele prestaties. De school wordt opgedeeld in een wit, een rood en een blauw team. Uiteindelijk is ook niet belangrijk welk team wint, maar wel dat de 'ganbare'-mentaliteit (頑張れ = doe je best) zegeviert in een goede collectieve teamspirit. Daar draait het allemaal om tijdens de sportdag. En eigenlijk is dit het wezenlijke element dat de kinderen in de lagere scholen wordt aangeleerd: gezamenlijke inzet, zwakkeren niet uitsluiten, aandacht voor de medemens.

Nobele objectieven zijn het, maar dit wil niet zeggen dat alles goed gaat met het Japanse onderwijssysteem. Als bezorgde vader en lesgever in de lagere scholen van Yokohama kan ik een hele litanie beginnen, maar het is beter om het kort te houden:

Enkele jaren geleden is het schoolcurriculum aangepast om meer plaats te maken voor individuele ontplooiing. Het probleem is dat hiervoor nog geen goede invulling is gevonden. Het onderwijsministerie heeft de leerstof met 20 tot 30% verminderd. De kinderen mogen in de publieke scholen nu zelf de kleur van hun pennenzak kiezen en nog zo wat van die bijkomstigheden, maar de onderliggende waarden om tot betekenisvol individualisme te komen, zijn niet ingevuld. Samen met de transformatie die Japan doormaakt en de bubblegeneratie-ouders die niet altijd waarden doorgeven aan hun kinderen, worden de leraren steeds meer geconfronteerd met opstandige kinderen en toenemend geweld op school.

Sommige politici menen het probleem te kunnen oplossen door de scholen te verplichten vaderlandsliefde te onderwijzen. Shinzo Abe, de man die premier Koizumi zal opvolgen eind september, heeft beloofd er werk van te maken. Patriottisme moet de kinderen op het goede pad brengen. Ik geloof er niets van - maar laten we het positief houden: hier enkele sportdag-foto's.

• Permalink