Zal goedkopere olie soelaas brengen?

Niemand durfde er nog op te hopen, maar sinds midden juli daalt de olieprijs. Na zijn piek op 3 juli – er werd toen maar liefst 146 dollar voor een vat Noordzee Brentolie neergeteld – schommelt de prijs momenteel rond de 103 dollar. Ook de andere grondstoffen volgden in zijn zog. De goedkopere grondstoffen zijn goed nieuws voor de gezinnen en de bedrijven, maar is het ook een positief signaal voor de beurzen? En is de prijsdaling duurzaam of eerder van tijdelijke aard?

Maakte de daling van de grondstoffenprijzen een einde aan de continue daling van de dollar? Of zette het herstel van de dollar de daling op de grondstoffenmarkten in gang? Het is een beetje de vraag van de kip of het ei. De dollar kon zich inderdaad optrekken aan enkele beter dan verwachte indicatoren voor de Amerikaanse economie. Het economische nieuws uit de eurozone daarentegen was slechter dan verwacht. Bovendien verwees Jean-Claude Trichet, voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), expliciet naar de sneller dan verwachte verslechtering van de Europese economie en de potentieel groter dan oorspronkelijk voorspelde impact van de kredietcrisis. Genoeg redenen voor de euro om lager te koersen.

Speculanten dekken zich in tegen een dollardaling door aankopen te verrichten op de grondstoffenmarkt. Omdat de dollar stijgt, is deze indekking niet langer nodig en worden de posities in grondstoffen verkocht. En alhoewel er heel wat speculatie zat – of nog steeds zit in de huidige grondstoffenprijzen, mogen we niet blind zijn voor de economische realiteit. De Amerikaanse crisis besmet de rest van de wereld en de vraag naar olie en metalen zoals zilver, koper, nikkel en aluminium is conjunctuurgevoelig.

Vooruitzichten Amerikaanse economie

De sterkere dollar lijkt ons eerder het gevolg van de verzwakking van de economieën van de belangrijkste handelpartners van de VS dan van de sterkte van de Amerikaanse economie. Alhoewel de VS niet in een recessie – of twee kwartalen van negatieve groei – verzeilt zijn geraakt, staat de Amerikaanse economie nog voor een moeilijk periode. De binnenlandse consumptie stagneert. De Amerikaanse Jan Modaal wordt geconfronteerd met dalende vastgoedprijzen waardoor zijn hypotheek vaak hoger is dan de huidige waarde van zijn woning, een toename van de werkloosheid en de dure olie. Geen wonder dat hij stilaan de vinger op de knip houdt. Het fiscale cadeau onder de vorm van cheques die in de periode mei-juli verstuurd werden, is waarschijnlijk voor het eerst niet volledig opgesoupeerd maar gedeeltelijk gespaard, getuige de stijging van de spaarquote. Ook de autosector wordt zwaar getroffen en ziet zijn omzet drastisch verminderen. General Motors heeft de afgelopen achttien maanden maar liefst 57,7 miljard dollar verloren. Verdere afvloeiingen zijn dus zeer goed mogelijk. De piek in de werkloosheid is waarschijnlijk dan ook nog niet bereikt. Zolang de werkloosheid toeneemt, zal de Amerikaanse centrale bank haar rentetarief wellicht niet optrekken. Toch is een nieuwe rentedaling zo goed als uitgesloten. De officiële rente bedraagt immers slechts 2 %, terwijl de inflatie in juli tot 5,6 % opliep.

De huidige groei is volledig voor rekening van de export. Zo voerde de VS in juni 21 % meer uit dan een jaar geleden. De goedkope dollar gaf de Amerikaanse multinationals vleugels. Door gewoon hun verkoopprijzen in dollar stabiel te houden, verbeterde hun concurrentiepositie al gevoelig. Bedrijven zoals Mc Donalds, farmagroepen Johnson & Johnson en Pfizer zien hun omzet in het buitenland sterk toenemen, terwijl ze op de thuismarkt nauwelijks groeien. Toch zal de exportmotor gas terugnemen want de belangrijkste handelspartners (eurozone, UK en Japan) worden eveneens geconfronteerd met een sterke groeivertraging. Bovendien lijkt de dollar zijn dieptepunt bereikt te hebben. Dexia Research verwacht dan ook dat de Amerikaanse groei zowel in 2008 als in 2009 slechts met 1,6 % zal groeien; wat ronduit slecht is aangezien de Amerikaanse bevolking jaarlijks met 1 % toeneemt.

Ontkoppeling of herkoppeling?

Eind vorig jaar werd in de financiële pers nog volop het debat gevoerd rond de “ontkoppeling” van de VS en de rest van de wereld. Sommige analisten gingen ervan uit dat de Amerikaanse crisis vooral de lokale economie hard zou treffen, maar dat de rest van de wereld weinig getroffen zou zijn. Vooral de vraag uit de groeilanden zou de rest van de wereld voor een recessie behoeden. De ontkoppelingstheorie bleek echter voorbarig te zijn.

Japan, Duitsland, Italië en Frankrijk tekenden allen een negatieve groei op in het tweede kwartaal. In Groot-Brittannië stagneerde de economie in het tweede kwartaal en zijn de vooruitzichten alles behalve rooskleurig. De dure euro, de hoge kortetermijnrente in de eurozone, de groeivertraging in de VS en de crisis in de financiële sector blijken een cocktail te zijn waartegen de economische groei in de eurozone niet bestand is. De druk op de ECB om de rente te verlagen zal ongetwijfeld toenemen. Op 3 juli verhoogde ze de officiële kortetermijnrente nog met 0,25 % tot 4,25 % en dit om de inflatie te bekampen.

En ook de groeilanden beginnen de eerste tekenen van een vertraging te vertonen. Zo nam in Singapore de groei af in het tweede kwartaal. Singapore is een belangrijke vooroplopende indicator omdat het land beschikt over een grote haven waarlangs alle Aziatische goederen naar het westen verscheept worden. Ook in China vertraagt de groei, maar deze schommelt wel nog steeds rond de 10 %. En alhoewel de volledige ontkoppelingstheorie voorbarig is, zijn de groeilanden wel beter dan vroeger bestand tegen de economische crisissen die het Westen dooreenschudden. De binnenlandse consumptie neemt er sterk toe, mede dankzij het ontluiken van een meer vermogende middenklasse in bijvoorbeeld China of Rusland. En ook de handel tussen de groeilanden onderling evenaart ondertussen de vraag van de Verenigde Staten.

Herstel op de beurzen

De goedkopere olie is inderdaad een positief element voor de beurzen. Sinds midden juli kroop de Europese beurs zo’n 5 % hoger. Niettemin gaat het herstel gepaard met veel vallen en opstaan. Het lijkt ons nog te vroeg om te spreken van een definitieve kentering. De beleggers blijven immers met argusogen het nieuws uit de financiële sector volgen. En alhoewel begin juli een aantal Amerikaanse en Europese financiële instellingen met minder slechte resultaten uitpakten, keerde het sentiment opnieuw midden augustus. Pessimistische uitlatingen van o.a de gewezen hoofdeconoom van het IMF over de geleden verliezen door de kredietcrisis, geruchten over een nakend faillissement van een Amerikaanse zakenbank, de aankondiging van nieuwe afschrijvingen voor het derde kwartaal door o.a. JP Morgan, … genoeg redenen voor de beurs om lagere regionen op te zoeken. Het op zondag 7 september aangekondigde reddingsplan voor de hypotheekverstrekkers Freddie Mac en Fannie Mae gaf daarentegen de beurs en dan vooral de financiële sector op maandag vleugels. Beide instellingen komen onder controle van de Amerikaanse overheid en de schatkist zal in beide bedrijven 100 miljard dollar investeren. Het reddingsplan kreeg onmiddellijk de volledige steun van de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Ben Bernanke.

En uw beleggingen

In de modelportefeuilles van Dexia Bank blijft het aandelengedeelte onderwogen. De terugval van de olie- en grondstoffenprijzen weegt ons inzien nog niet op tegen de mogelijke risico’s (zware problemen in de financiële sector, grote verliescijfers bij General Motors, wereldwijde groeiafkoeling). Omdat niemand een kristallen bol heeft, blijft ons devies: gespreid instappen in de aandelenmarkten, met een lichte voorkeur voor de defensieve sectoren zoals farma, nutsbedrijven of energie. Door de hoge Europese kortetermijnrente zijn vastrentende producten met een beperkte looptijd bovendien nog steeds een volwaardig alternatief om even de kat uit de boom te kijken.

Binnen het aandelengedeelte werden weinig wijzigingen doorgevoerd. Het gewicht van de Europese financiële sector werd wel opgetrokken tot neutraal. Dit is echter nog geen koopsignaal. De financiële sector staat nog voor een aantal moeilijke kwartalen. Niettemin hopen we dat de bodem op de beurs voor de bankaandelen stilaan in zicht komt. Daarom lijkt het ons niet langer aangewezen om nu nog uit te stappen.

Alhoewel verschillende analisten Amerikaanse aandelen boven Europese verkiezen, vinden we het te vroeg om een voorkeur uit te spreken. Het hogere risico (problemen Amerikaanse financiële sector, General Motors, vastgoedsector) weegt niet op tegen het eventuele extra rendement. Het gewicht van de groeilanden en grondstoffen blijft eveneens behouden op neutraal omdat deze beleggingen op lange termijn zeker potentieel hebben. Niettemin kunnen deze markten op korte termijn vrij volatiel zijn. Het gewicht van Japan werd opgetrokken tot neutraal omdat de waarderingen aantrekkelijk zijn, de Yen wat verder kan aantrekken en de Japanse beurs zich boven de drempel van maart wist te handhaven.

Conclusie

De goedkopere olie- en grondstoffenprijzen geven wat extra zuurstof aan de economie. Of dit voldoende zal zijn om wereldwijde groeivertraging te voorkomen, valt sterk te betwijfelen. Zelfs als de olieprijs terugvalt tot 100 dollar voor een vat, dan is dit nog steeds een verviervoudiging van de prijs tegenover begin 2003. Daarnaast zal het leeglopen van de Amerikaanse schuldenberg zijn impact hebben op de rest van de wereld.

Els Vander Straeten – Investment Strategy

Dexia Bank

• Permalink