Geen greintje optimisme op de beurzen ?

Na de redding van de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns keerde het optimisme midden maart weer op de financiële markten. Tussen midden maart en eind mei stegen de beurzen gemiddeld met zo’n 10%. Het bleek echter een kortstondig herstel; momenteel viert het pessimisme opnieuw hoogtij. De dure olie, de angst voor een sterke groeivertraging en vooral de vrees voor faillissementen in de financiële sector blijken een explosieve cocktail voor de beurzen. Bijna alle aandelenindices noteren dan ook meer dan 20% lager sinds hun top vorig jaar.

De kopers staken … of toch niet
Op de markt komt een transactie tot stand wanneer koper en verkoper een akkoord bereiken over de prijs. Deze wetmatigheid gaat ook op voor de beurs. Momenteel zijn de kopers echter zeer karig met hun aankooplimieten en lijken de verkopers bereid hun aandelen aan gelijk welke koers van de hand te doen. Gevolg: lagere prijzen of beurskoersen. Daarnaast zijn er speculanten – de zogenaamde hefboomfondsen – die deze dalende trend nog versterken. Zij lenen aandelen, die ze onmiddellijk verkopen in de hoop ze op een later tijdstip goedkoper te kunnen terugkopen en duwen zo de koersen nog lager. Vraag is nu: wie of wat kan deze dalende trend een halt toeroepen?

Goed nieuws uit de financiële sector?
Betere of minder slechte resultaten dan verwacht uit de financiële sector kunnen inderdaad een katalysator zijn die de beurzen hoger stuurt. Zo maakte de Amerikaanse bank Wells Fargo op 16 juli een winstdaling in het tweede kwartaal bekend, die minder groot was dan de analisten hadden voorzien. Wells Fargo schoot 25% hoger en in zijn kielzog volgde zowel de Amerikaanse als de Europese financiële sector. Ook JP Morgan Chase en Citigroup verrasten met minder slechte resultaten dan verwacht. De Amerikaanse zakenbank Merrill Lynch daarentegen heeft in het tweede kwartaal een groter verlies dan verwacht geleden.

Hoewel een herstel van de beurskoersen van de financiële aandelen op korte termijn niet uit te sluiten valt, blijft deze sector onderwogen in de typeportefeuilles van Dexia Bank. De financiële sector staat voor een aantal moeilijke jaren. De economische vertraging zal wegen op de activiteiten (een toename van het aantal niet terugbetaalde kredieten) en de gevolgen van de kredietcrisis zullen het financiële landschap definitief hertekenen. Zo is het zeer waarschijnlijk dat de regelgeving voor de financiële sector in de VS strenger zal worden.

Na de georkestreerde redding van de zakenbank Bear Stearns zal de Amerikaanse Centrale Bank nu ook de hypotheekgiganten Fannie Mae en Freddie Mac moeten bijstaan. In juli rezen er vragen over de solvabiliteit van deze twee hypotheekreuzen. Ze zijn samen goed voor bijna de helft van de hypotheekmarkt in de VS en voor de Amerikaanse economie is het cruciaal dat zij verder krediet kunnen blijven verstrekken.

'Fannie en Freddy' zijn naast hypotheekverstrekkers ook kredietverpakkers: ze kopen hypotheken over van banken om ze opnieuw te verkopen met een bijkomende garantie. Een faillissement van Fannie en/of Freddie zou verstrekkende gevolgen hebben – niet alleen voor de Amerikaanse economie, maar ook voor de wereldwijde financiële sector. Wereldwijd houden de banken en institutionele beleggers immers obligaties aan van deze hypotheekgiganten. De Amerikaanse overheid heeft dan ook geen andere keuze dan klaar te staan met een reddingsplan.

De Amerikaanse economie staat voor een aantal moeilijke jaren. Het zal immers de Amerikaanse belastingbetaler zijn die opdraait voor de kosten van het mogelijk nationaliseren van noodlijdende banken. Een gezonde financiële sector is echter noodzakelijk om de voor de economie broodnodige kredieten te blijven verstrekken.

Goedkopere olie?
Een lagere olieprijs kan een tweede katalysator zijn voor een beursherstel. De stijgende olieprijs is immers één van de belangrijkste redenen van de sterke beursdaling sinds eind mei.

Algemeen gesproken heeft een stijgende olieprijs bijna altijd een negatieve impact op de aandelenmarkten. De dure olie zorgt enerzijds voor een toename van de kosten van de ondernemingen. Anderzijds worden de bedrijven geconfronteerd met de dalende koopkracht van de gezinnen, waardoor ze de hogere kosten maar moeilijk kunnen doorrekenen in hun verkoopprijzen.

Het negatieve effect van de stijgende olieprijs op de beurs werd de laatste maanden nog geaccentueerd. Tot midden 2007 kon de stijgende olieprijs de groeiende wereldvraag niet echt afremmen. Stilaan komt daar echter verandering in. Recent hebben een aantal groeilanden (China, India …) hun subsidies voor brandstoffen verminderd of zelfs geschrapt, omdat de budgettaire last ervan ondraaglijk wordt. De consument zal daar bijgevolg ook geconfronteerd worden met hogere olieprijzen. De westerse consument houdt ondertussen al een aantal maanden de vinger op de knip. …

Volgens Dexia Research is de fundamentele toestand op de oliemarken echter niet zo dramatisch als de huidige olieprijzen suggereren De afkoeling van de wereldeconomie vormt het belangrijkste element voor een mogelijke daling van de olieprijs. Daarnaast is er momenteel een evenwicht tussen vraag en aanbod van ruwe olie en kan de verwachte matiging van de olievraag uit Azië, als gevolg van de vermindering van de subsidies, verder bijdragen tot een mogelijke prijsdaling.

Op korte termijn kan de olieprijs dus wat terugvallen, maar op lange termijn zal de trend van de olieprijs toch eerder opwaarts gericht blijven. Enerzijds wordt de oliewinning duurder en moeilijker. Anderzijds zal de globale vraag naar olie onder impuls van de Aziatische groeilanden, waar bv. het wagenpark door de stijgende welvaart snel uitgebreid wordt, de komende jaren blijven stijgen. Vandaar dat de aandelen van de energiesector overwogen blijven in de typeportefeuilles van Dexia.

Zijn er dan geen lichtpuntjes?
Ondanks de malaise in de financiële sector is er geen sprake van een totale kredietschaarste. Hoewel het groeitempo vertraagt, steeg de totale kredietverlening aan de gezinnen in de eurozone in april met 5,2% op jaarbasis. Ook de kredietverlening aan de bedrijven blijft toenemen in de eurozone. In de VS neemt de kredietverlening wel af en zijn de kredietvoorwaarden het afgelopen jaar strenger geworden.

Aangezien Dexia Research ervan uitgaat dat de olieprijs zal stabiliseren of zelfs wat lager kan, wordt er ook verwacht dat de inflatie in 2009 lager zal zijn. Tot slot willen we er op wijzen dat de wereldeconomie nog steeds aan een mooi tempo groeit. Voor 2008 wordt een groei van 4,1% vooropgesteld en voor 2009 een groei van 3,9%. Deze groei zal vooral van de groeilanden komen, die toch kunnen teren op een sterke binnenlandse consumptie.

Conclusie
De bezorgdheid over de aanhoudende opwaartse druk op de olie- en andere grondstofprijzen, de omvang van de economische afkoeling en de aanslepende liquiditeitscrisis hypothekeren elke prognose voor de tweede helft van 2008. In hoeverre worden de verschillende financiële markten bovendien gedomineerd door speculatieve posities van hefboomfondsen? Op korte termijn is een technisch herstel mogelijk, zeker als de olieprijs een handje helpt of als er betere resultaten uit de financiële sector komen.

Toch vrezen we dat een mogelijk beursherstel met vallen en opstaan zal gebeuren. De Amerikaanse en Europese economie staan voor een aantal jaren van zwakke economische groei, want het zal de nodige tijd vragen om de huidige crisis te verteren. Wanneer er een geruststellende doorbraak in de diverse domeinen (economie, inflatie, kredietcrisis) komt, is zeer moeilijk in te schatten.

Het is dan ook aangewezen om een wat afwachtende houding aan te nemen. Sinds begin dit jaar raadt Dexia Bank zijn cliënten trouwens aan de nodige voorzichtigheid voor aandelenbeleggingen in te bouwen. De aandelenbelegger die wenst in te stappen, doet er nog steeds goed aan zijn beursaankopen te spreiden in de tijd. Niemand heeft immers een glazen bol om in de huidige neerwaartse trend het dieptepunt te voorspellen.

Els Vander Straeten – Investment Strategy – Dexia Bank

• Permalink