Duitsland: de eerste tekenen van een groeivertraging

In 2007 groeide het Duitse bruto binnenlandse product nog aanzienlijk met 2,5%. Maar ondertussen is de Duitse economische heropleving over haar hoogtepunt heen. Voor 2008 moet immers rekening gehouden worden met een aantal risico’s: een vertragende export, een aanhoudend zwakke gezinsconsumptie en weinig ondernemers- en investeerdersvertrouwen in de economie. Een recessie wordt niet gevreesd, maar de Duitse beurs zal zeker dit jaar verder met een opvallende groeivertraging te kampen hebben. 

Vertraging van de export
De laatste cijfers van de handelsbalans tonen aan dat de Duitse exportmotor stilaan begint stil te vallen. In maart 2008 daalde het overschot op de handelsbalans met 1 miljard euro ten opzichte van februari. Hiervoor dienen de oorzaken niet ver worden gezocht: de wereldwijde groeivertraging en de sterke stijging van de euro tegenover de Amerikaanse dollar.

Omdat de VS – na de eurozone – Duitslands’s grootste afzetmarkt is, speelt de eurodollarkoers uiteraard een belangrijke rol. Nu de euro meer dan 1,55 dollar (op 24-06-2008) waard is, kunnen exportondernemingen in concurrentie komen met Amerikaanse en Aziatische bedrijven. Nochtans is van een dramatische inzinking van de export nog geen sprake. Als men het aantal orders bekijkt, is er nog steeds geen reden tot paniek.

Sommige bedrijven in de technologiesector en machinebouw krijgen nog steeds veel orders van buiten de eurozone binnen. Verder stelt de organisatie van de Duitse fabrikanten van machines nog een groei van 5% voor de industriesector voorop. De Duitse export lijkt dus in 2008 te vertragen, maar een instorting is nog niet te verwachten.

De gezinsconsumptie
Als de export niet aantrekt in 2008, kan de gezinsconsumptie dan de rol van de locomotief van de groei op zich nemen? Uit een studie over de voorbije vijf jaar blijkt dit eerder onwaarschijnlijk te zijn. De verhoging van de BTW in 2007 van 16% naar 19% en de hoge olie- en voedingsprijzen remmen immers de gezinsbestedingen af.

Nochtans zouden een verdere verbetering op de arbeidsmarkt en belangrijke loonsstijgingen in verschillende sectoren een steunfactor voor de bestedingen kunnen zijn. In mei daalde de werkloosheid tot 7,9%, de laagste stand in twaalf jaar. Duitsland kan zelfs volgens de overheid 300 000 jobs in 2008 creëren.

Bovendien gingen belangrijke loononderhandelingen in 2007 van start en deze worden dit jaar verder gezet. De publieke sector, die met 2 miljoen mensen de grootste werkgever van het land is, voorziet een loonsverhoging van 5,1% in 2008 en 2,9% in 2009. In de belangrijke sector van metaal en elektromechanica werd een loonstijging van 4,1% overeengekomen. En voor de sectoren chemie, bouw en verzekeringen werd een loonsverhoging van 3% goedgekeurd. Ondertussen worden nog belangrijke loononderhandelingen in andere sectoren en regio’s verder gezet.

Volgens de prognoses van de vakbonden zou een gemiddelde loonstijging van 3% voor alle werknemers kunnen bereikt worden. Dit zou voor de gezinsconsumptie een goede stimulans kunnen zijn.

Vertrouwen in de economie geschaad
Het investeerdersvertrouwen, gemeten door de ZEW-indicator, is een indicator voor het vertrouwen van de beleggers in de onderliggende economie en voor het beurssentiment. Een negatief cijfer wijst erop dat de meerderheid van de professionele beleggers de Duitse economie de komende zes maanden ziet vertragen. Deze vertrouwensindicator daalde dramatisch in juni tot -52,4 punten, het laagste peil sinds december 1992.

Het Centrum voor Europees Economisch Onderzoek (ZEW) schrijft de terugval toe aan de dure olie en voeding die de koopkracht ondermijnen, de kredietschaarste en de grote kans op een renteverhoging. Een andere vertrouwensindex, deze van het ondernemersvertrouwen in de economie viel eveneens terug in juni. De zogeheten Ifo-index daalde naar 101,3 in juni van 103,5 in mei, het laagste niveau in twee jaar. Dit wijst op een afkoeling van het Duitse economische klimaat.

De oorzaken zijn dezelfde als voor het lage investeerdersvertrouwen: de dure olie en voeding, de kredietschaarste en de grote kans op een renteverhoging.

Besluit
De groei van de grootste economie in de eurozone zal dit jaar wellicht vertragen. Een verdere afkoeling van de export en een zeer laag investeerders- en ondernemersvertrouwen laten dit vermoeden. Een aanhoudende lage werkloosheid en belangrijke loonstijgingen in 2008 zouden de gezinsconsumptie een duwtje in de rug kunnen geven. Dit is echter onzeker, waardoor Duitse aandelen momenteel in een Europese modelportefeuille onderwogen worden.

Julie Delaruelle, Investment Strategy, Dexia Bank

• Permalink